3 Aralık: Engelsiz bir Dünya İçin Farkındalık Günü

Her yıl 3 Aralık’ta kutlanan Dünya Engelliler Günü, engelli bireylerin haklarını gündeme taşıyarak toplumda farkındalık oluşturmayı ve engelsiz bir yaşam için gerekli adımları hatırlatmayı amaçlıyor.

Günün Tarihçesi ve Uluslararası Boyutu

Dünya Engelliler Günü, Birleşmiş Milletler tarafından 1992 yılında resmi olarak ilan edilmiştir. O zamandan bu yana, 150 ülkede çeşitli etkinliklerle kutlanmakta ve engelli bireylerin toplumsal hayata tam katılımını teşvik eden bir platform hâline gelmiştir. Türkiye’de ise 2000 yılından itibaren resmi bir takvim gününe dönüştürülmüş ve her yıl farklı temalarla kutlanmaktadır.

Temel Amaç ve Kapsam

Günün temel amacı, engelli bireylerin sosyal, ekonomik ve kültürel hayatta karşılaştıkları engelleri görünür kılmak, çözüm üretmek ve toplumun tüm kesimlerinde empati duygusunu geliştirmektir. Bu bağlamda eğitim, sağlık, istihdam ve erişilebilirlik gibi kritik alanlarda yaşanan eşitsizlikler yeniden masaya yatırılarak, daha kapsayıcı bir yaşam için yapılması gerekenler tartışılıyor.

Eğitim ve Sağlık Hizmetlerine Erişim

Türkiye’de son on yılda özel eğitim okullarının sayısı %45 artmış olsa da hâlâ birçok çocuk okula ulaşamıyor. Aynı şekilde, sağlık hizmetlerine erişimde fiziki engeller, altyapı eksiklikleri ve yeterli uzman eksikliği, engelli bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkiliyor. Bu sorunlara yönelik olarak, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ortak projeler başlatarak, okullarda ve hastanelerde erişilebilirlik standartlarını yükseltmeyi hedefliyor.

İstihdam ve Ekonomik Katılım

İstatistiklere göre, engelli işgücünün %70’i istihdâsı olmayan bir konumda. Bu durum, yalnızca bireylerin maddi gelirlerini etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda ülke ekonomisine de büyük bir potansiyel kaybı yansıtıyor. 3 Aralık etkinliklerinde “İş Yerinde Engel Kaldırma” temasıyla, şirketler ve kamusal kurumlar, işe alım süreçlerinde erişilebilirlik ve fırsat eşitliği politikalarını gözden geçirmeye davet ediliyor.

Kamu, Sivil Toplum ve Yerel Yönetimlerin Rolü

Kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları (STK) ve yerel yönetimler bu günü farklı formatlarda değerlendiriyor. Ankara’da düzenlenen “Engelsiz Şehir” sergisi, İstanbul’da ise “Farkındalık Maratonu” gibi etkinliklerle, toplumsal bilinç artırılıyor. Özellikle STK’ların “Engelliler İçin Erişilebilirlik Rehberi” projeleri, belediyelerin altyapı çalışmalarına yön veriyor.

Türkiye’deki Yerel Başarı Örnekleri

İzmir’deki “Engelliler Dostu Park” projesi, rampalar, braille tabela ve sesli yönlendirme sistemleriyle örnek bir model oluşturdu. Benzer şekilde, Kayseri’de bir okul, tamamen erişilebilir bir sınıf tasarlayarak, özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin sınıf içi etkileşimini %30 artırdı. Bu örnekler, diğer şehirler için yol gösterici nitelikte.

Gelecek Vizyonu

Uzun vadeli hedef, “engelsiz bir toplum” vizyonunu gerçeğe dönüştürmek. Bunun için 2030 yılına kadar engelli hakları konusunda ulusal yasal çerçeveyi güçlendirmek, altyapı yatırımlarını %60 artırmak ve istihdam oranını iki katına çıkarmak planlanıyor. Dünya Engelliler Günü, bu hedeflere ulaşmak için bir hatırlatma ve motivasyon kaynağı olmaya devam edecek.