Vakalar Son 30 Yılda Pik Yaptı! İki Haftada Ortaya Çıkıyor, 3 Yıl Kadar Sürüyor

Kış aylarında uyuz vakaları artıyor; belirtiler iki hafta içinde ortaya çıkıyor, tedavi süresi ise üç yıla kadar uzayabiliyor.

Uzmanlardan Uyuzla Mücadele İçin Kritik Uyarılar

Son yıllarda uyuz vakalarında gözlemlenen artış, özellikle son 30 yılda pik yapmasıyla sağlık çalışanlarını harekete geçirdi. Prof. Dr. Özlem Su Küçük ve Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan, hastane başvurularındaki artışı ve hastalığın kronikleşme riskini vurgulayarak, toplumu bilinçlendirmek amacıyla bir dizi bilgilendirme toplantısı düzenliyorlar.

“Son 30 yıldır uyuz vakaları yükselişte, daha sık görmekteyiz” diyen Prof. Dr. Özlem Su Küçük, durumun sadece sayısal bir artış olmadığını, aynı zamanda tedaviye uyum eksikliği nedeniyle hastalığın üç yıl kadar sürebileceğini belirtti. Uzman, “Kişi geliyor, annesine, babasına da ilacı öneriyoruz; ‘Bizde şikayet yok’ diye kullanmak istemiyorlar. Kısır döngüyle hastalık kronik hâl alabiliyor” şeklinde açıklamalarda bulundu.

Uyuzun belirtileri genellikle 2‑3 hafta içinde kaşıntı şeklinde ortaya çıkar. Kaşıntı özellikle gece ve sıcak ortamlarda artar; bu durum hastaların uyku düzenini bozarak yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler. Prof. Dr. Gülsüm Gençoğlan ise, kaşıntının tüm vücutta yayılabileceğini, ancak kadınlarda göğüs ve karın, erkeklerde ise genital ve karın bölgesinin daha çok etkilendiğini vurguladı.

Yayılma Yolları ve Riskli Ortamlar

Uzmanlar, uyuzun bulaşmasının en yaygın yollarını şöyle sıralıyor:

– Kıyafet, çarşaf ve yastık kılıflarının ortak kullanımı
– Otellerde, yurtlarda ve kreşlerde hijyen kurallarının yetersizliği
– Spor salonları, duş odaları ve ortak kullanım alanları
– Bebek ziyaretlerinde doğrudan temas

Bu ortamların çoğunda parazitin tünel kazdığı deri arasında mikro ortamlar oluşur ve ilaçların yalnızca canlı parazitlere etkili olduğu unutulmamalıdır. İlk dozlamadan bir hafta sonra ara verilmesi, yumurtaların gelişimini engellemek açısından kritik bir adımdır.

Tedavi Protokolü ve İlaç Direnci

Türkiye’de kullanılan krem ve hap tedavileri, SGK tarafından karşılanmakta olup, dozaj ve uygulama süresi hastanın kilosuna ve bulaşma şiddetine göre ayarlanır. Uzmanlar, ilaçların 8‑12 saat bekletilerek yıkanmasını, ardından tüm kıyafetlerin 60°C üzeri sıcaklıkta yıkanmasını öneriyor. Aksi takdirde, parazitin ilaç direnci gelişebilir ve hastalık kronikleşebilir.

“Bulaştan yaklaşık 2‑3 hafta sonra kaşıntı başlıyor” diyen Prof. Dr. Gençoğlan, “Hastalıklarda bulaşın kaynağı genelde çocuk oluyor. Parazit canlı deriyle ölü deri arasında tüneller kazıyor, bu tünelleri dermoskopla tespit edebiliyoruz” şeklinde detaylandırdı.

Toplum Sağlığı İçin Öneriler

Uzmanlar, uyuzla mücadelede bireysel hijyenin yanı sıra toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini belirtiyor. Önerilen önlemler arasında:

– Ellerin sık sık ve doğru şekilde yıkanması
– Kişisel eşyaların (kıyafet, çarşaf, havlu) yüksek sıcaklıkta yıkanması
– Ortak kullanım alanlarında hijyen protokollerinin uygulanması
– Şüpheli vakalarda erken tıbbi müdahale ve tüm aile bireylerinin aynı anda tedavi edilmesi

Bu adımlar, özellikle kış aylarında artan vaka sayısının kontrol altına alınması için hayati önem taşıyor. Uzmanlar, “Farkındalığın artması gerekiyor; hastalığın utanç kaynağı olarak algılanması, bireylerin tedavi arayışını geciktiriyor” diyerek, toplumun duyarlılık kazanmasını talep ediyor.

Uyuzun uzun vadeli etkileri arasında ciltte kalıcı lezyonlar, sekonder bakteriyel enfeksiyonlar ve psikolojik stres bulunuyor. Bu nedenle, erken tanı, doğru tedavi ve hijyenik önlemler, hastalığın kronikleşmesini önlemede en etkili stratejiler olarak öne çıkıyor.