Rus Sanat Eseri: İkinci Dünya Savaşı’nın Gizli Dinleme Cihazı

Bundan 80 yıl önce, İkinci Dünya Savaşı’nın son haftalarında, bir grup Rus izcisi Moskova’daki ABD Büyükelçisi’ne el yapımı bir ABD Büyük Mührü hediye etti. Spaso House adlı resmi konutta sunulan bu armağan, savaş sırasında Rusya ile ABD arasındaki işbirliğini simgeliyordu. ABD Büyükelçisi W. Averell Harriman bu hediyeyi gururla evine astı ve 1952 yılına kadar orada kaldı. Fakat ne büyükelçi ne de güvenlik ekibi mührün içinde gizli bir dinleme cihazı olduğunun farkındaydı.

ABD’nin teknik güvenlik ekiplerinin sonradan “The Thing” (Şey) adını verdiği bu cihaz, yedi yıl boyunca hiçbir iz bırakmadan diplomatik konuşmaları dinledi. Masum görünen bir sanat eserini düşmana sızmak ve stratejik avantaj elde etmek için kullanan Sovyetler Birliği, Odysseus’un Truva Atı’ndan bu yana en dahice numarayı gerçekleştirmişti.

# Arka Plan Bilgisi

“The Thing”in mucidi Lev Sergeyeviç Termen, Rus asıllı bir mucit ve yetenekli bir müzisyendi. Dünyanın ilk elektronik çalgısı Theremin’i icat etmişti. Bu enstrüman, hiçbir şeye dokunmadan çalınabiliyor; antenlerinin çevresinde el hareketleri notaları kontrol ediyordu.

# Olayın Etkileri

“The Thing”in başarısı yalnızca teknik özgünlüğünden kaynaklanmıyordu. Etkili olmasının nedeni, insanların güzel nesnelere yönelik kültürel tutumlarını kullanmasıydı. Sanat eserlerine ve dekoratif eşyalara genellikle statü, zevk ya da kültürel ilgi göstergesi olarak güven duyulur. Rus istihbaratı, akçaağaçtan oyulmuş Büyük Mühür’üyle bu varsayımı silah haline getirdi.

# Benzer Olaylar

– Mona Lisa’yı resmeden Leonardo da Vinci aynı zamanda tanklar ve kuşatma silahları da tasarlamıştı.
– Peter Paul Rubens, Otuz Yıl Savaşları (17. yüzyılda Avrupa tarihinin en yıkıcı savaşları) sırasında casusluk yaptı.
– Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında farklı ülkelerden sanatçılar kamuflaj ve aldatma operasyonları geliştirdi.

# ABD’nin Tepkisi

“The Thing” ortaya çıktıktan sonra ABD istihbaratı tarafından gizli tutuldu. Ancak Mayıs 1960’ta, nükleer silahlanma yarışının en hararetli günlerinde, bir Amerikan U-2 casus uçağı Rusya üzerinde düşürüldü. Ortaya çıkan diplomatik kriz sırasında ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, casusluğun tek taraflı olmadığını kanıtlamak için Büyük Mührü BM Güvenlik Konseyi toplantısında kamuoyuna açıkladı.

# Sonuç

“The Thing” tarihçeleri büyülemeyi sürdürüyor, çünkü kendi dönemine göre son derece ileri bir teknolojiye sahipti ve Soğuk Savaş casusluk faaliyetlerini şekillendirdi. Aynı zamanda sanat ve yüksek kültürün daha karanlık bir yüzünü de ortaya çıkarıyor: Opera salonlarının ve sanat galerilerinin ışıltılı dünyasının dışında, klasik müzisyenlerin dinleme cihazları icat ettiği, el yapımı sanat eserlerinin ise askeri istihbarat toplamak için kullanıldığı bir tarihten söz ediyoruz.