İsrail ve Hamas’ta Ateşkes Zorluğu: İkinci Aşamanın Kilit Sorunları

İlk Aşama ve Umutlar

İsrail ve Hamas, Ekim 2023’te ABD’nin öncülüğünde Gazze’de bir ateşkesin ilk aşamasını hayata geçirmek için anlaşmaya vardı. Bu anlaşma, uzun süredir devam eden çatışmalara bir son verme umudunu taşıyordu ve bölge halkı arasında büyük bir nefes alma fırsatı yarattı. “Barışa bir adım daha yaklaşmıştık” diye konuşan birçok sivil, ateşkesin kalıcı olacağını düşündü.

İkinci Aşama İçin Gereken Şartlar

İlk aşama beklenen sonuçları vermese de, ikinci aşamanın devreye girebilmesi için iki tarafın da kabul edilebilir koşulları yerine getirmesi şart. ABD Başkanı Donald Trump’ın önerdiği plan, Hamas’ın silahlarını tamamen teslim etmesi ve İsrail’in ise Gazze’deki askeri birimlerini geri çekmesi üzerine kurulu. Aynı zamanda güvenlik sorumluluklarının uluslararası bir istikrar gücüne devredilmesi de söz konusudur.

Rehin Sorunu: Ran Gvili Olayı

İsrail’in kayıp rehinlerinden Ran Gvili hâlâ bulunamamış durumda. Gvili, Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırısı sırasında esir alındı ve o günden beri “bulunamadığı söyleniyor” şeklinde açıklamalar yapılıyor. Gvili’nin ailesi ise “Çocuğumuzu çaldılar, onu kaçırdılar” diyerek acılarını dile getiriyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, tüm rehinelerin iadesi olmadan ateşkesin bir sonraki aşamasına geçilemeyeceğini ısrarla vurguluyor.

Silahsızlandırma ve Uluslararası İstikrar Gücü

Hamas’ın silahsızlandırılması, ateşkesin ikinci aşamasının en büyük engeli olarak görülüyor. İsrail Hayom gazetesine göre Türkiye, Uluslararası İstikrar Gücü’nün (İSG) bir parçası olmak için baskı yapıyor fakat şu ana kadar hiçbir ülke katılımını resmi olarak açıklamadı. Eski müzakereci Gershon Baskin, Hamas’ın silahlarını ya dondurabileceğini ya da üçüncü bir tarafa teslim edebileceğini, ancak “İsrail ya da ABD’ye teslim etmeyeceklerini” belirtiyor.

Geçiş Hükümeti ve Bölgesel Dinamikler

Ateşkesin ikinci aşamasında, Gazze’yi yönetecek bir geçiş hükümeti kurulması kritik bir adım olarak öne çıkıyor. Bu hükümetin hem Hamas hem de Filistin Yönetimi’nden bağımsız bir teknokrat kurulması öneriliyor, fakat her iki tarafın da temsilcilerinin katılımı kaçınılmaz olarak görülüyor. İsrail, bu yapının Hamas’ın etkisini sürdürmesine ve Filistin Yönetimi’nin Gazze’ye geri dönmesine yol açabileceğinden endişe duyuyor.

Gelecek Görüşmeleri ve Olası Senaryolar

Netanyahu ve Trump arasındaki görüşmenin Florida’da yapılması planlanıyor. Bu görüşmede, Hamas’ın silahsızlandırılması, rehinlerin iadesi ve Gazze’de bir tampon bölge oluşturulması gibi konular masaya yatırılacak. Ayrıca, “Türk kuvvetlerinin Gazze’ye konuşlandırılmasının önlenmesi” de tartışılan başlıklardan biri.

BBC Arapça’ya konuşan Baskin, Trump’ın Netanyahu’ya “İsrail’in ateşkes anlaşmasını ihlal etmesine son vermesi” için baskı yapabileceğini ve “İsrail ateşkesi Hamas’tan daha fazla ihlal etti” şeklinde bir değerlendirme yaptı. Hamas ise, rehin iadesi konusunda iddiaları yalanlayarak, İsrail’in anlaşmayı uygulamaktan kaçındığını savunuyor.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 10 Ekim ateşkesinden bu yana Gazze’de yaklaşık 400 Filistinli hayatını kaybetti, 1.000’den fazla kişi yaralandı. Savaşın toplam maliyeti ise 70.665 ölü ve 171.145 yaralı olarak kayıtlara geçti.

Bu karmaşık tablo, ateşkesin ikinci aşamasının ne kadar zorlu bir süreç olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Taraflar arasındaki güven eksikliği, uluslararası aktörlerin farklı beklentileri ve bölgedeki jeopolitik dengeler, çözümün önünde büyük engeller oluşturuyor.