Dikkat: Miyopi Pandemisi Kapımızda

Göz Hastalıkları ve Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Özer Kavalcıoğlu, dünya çapında artan miyopi vakalarını, nedenlerini ve korunma yollarını açıklıyor.

Miyopi Neden Bu Kadar Hızla Yayılıyor?

Gözün uzağı net görememesi durumuna miyopi denir. Geçmişte genetik faktörler ağırlıklıydı, fakat son iki on yılda çevresel etkenlerin etkisi çarpıcı bir biçimde artmıştır.

1. Uzun süreli ekran maruziyeti
Tablet, akıllı telefon ve bilgisayar ekranına gün içinde ortalama 6‑8 saat oturan bireylerde miyopi gelişim riski %30‑40 artmaktadır. Göz, sürekli yakın mesafeye odaklanarak akomodatör kasını zorlar ve göz uzunluğu uzar.

2. Açık havada geçirilen sürenin azalması
Doğal gün ışığı, dopamin salgısını tetikleyerek gözün uzamasını frenler. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2023 raporuna göre, dışarıda günde 2 saat geçiren çocuklarda miyopi ilerlemesi %25 daha yavaştır.

3. Yakın mesafe yoğunluğu
Yoğun ders çalışma, uzun kitap okuma seansları ve sınav stresi gözün odak sistemini yorar. “20‑20‑20” kuralı (her 20 dakikada bir 20 saniye 20 metre uzağa bakmak) bu sorunun pratik bir çözümüdür.

Miyopi Riskleri ve Komplikasyonları

Miyopi sadece bir “numara problemi” değildir. Yüksek miyopi seviyeleri (‑6.00 D ve üzeri) gözün yapısal bütünlüğünü tehdit eder:

• Retina yırtıkları ve ayrılmalar
• Göz içi kanamaları (vitreus kanamaları)
• Erken yaşta katarakt gelişimi
• Glokom (göz içi basınç artışı)
• Kalıcı görme kaybı

Bu komplikasyonlar, hem yaşam kalitesini düşürür hem de sağlık sistemlerine büyük maliyetler yükler. Bu yüzden miyopi, kamu sağlığı açısından bir öncelik haline gelmiştir.

Çocuklarda Miyopi Artışı: En Büyük Alarm

Muayeneye gelen ebeveynlerin sıkça dile getirdiği cümle: “Hocam, çocuğumuzun numarası bu sene iki kat arttı, neden bu kadar hızlı ilerliyor?” Çocukların göz yapısı hâlâ gelişim aşamasında olduğundan, çevresel faktörlere çok hassas bir yanıt verirler.

Birçok ülke, ulusal miyopi izleme programları başlatarak çocukların yıllık miyopi artış hızını %0.5‑1.0 dioptri arasında tutmaya çalışmaktadır. Türkiye’de de 2022‑2024 yılları arasında yapılan bir çalışma, 6‑12 yaş arası çocukların %38’inde miyopi görüldüğünü ve bu oranının %5‑10 arası artış gösterdiğini ortaya koymuştur.

Miyopi Yavaşlatma Yöntemleri: Ne Yapabiliriz?

1. Açık hava süresini artırın (günde en az 1‑2 saat). Doğal ışık, gözün büyümesini kontrol eder.
2. 20‑20‑20 kuralını uygulayın: 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 20 metre uzağa bakın.
3. Ekran ile göz arasına en az 40 cm mesafe bırakın ve ekran parlaklığını ortam ışığına göre ayarlayın.
4. Düzenli göz muayenesi: Çocuklarda yılda en az bir kez, risk grubunda olanlarda 6 ayda bir kontrol.
5. Özel kontakt lens ve ortokeratoloji gibi optik tedaviler, miyopi ilerlemesini %30‑50 oranında yavaşlatabilir.
6. Farmakolojik yöntemler: Düşük doz atropin damlaları, son yıllarda en etkili farmakolojik çözümlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Bu yöntemlerin bir kombinasyonu, miyopi kontrolünde en yüksek başarı oranını sağlar.

Son Söz: Bu Pandemi Sessiz Ama Güçlü

Miyopi, yalnızca bireysel bir görme sorunu değil, geleceğin görme sağlığını şekillendiren küresel bir tehditdir. Dünya genelinde miyopi oranı %50’ye yaklaşırken, her yıl milyonlarca yeni yüksek miyopi vakası ortaya çıkmaktadır.

Eğer toplum olarak harekete geçmezsek, görme kaybı, görme destek cihazları ve cerrahi müdahaleler gibi maliyetli ve yaşam kalitesini azaltan sonuçlarla karşılaşacağız. Göz sağlığını korumak, modern yaşamın hızlı temposuna uyum sağlamak anlamına gelir ve bu, bireysel bilinçlenme, aile desteği ve kamu politikalarının bir arada çalışmasıyla mümkün olacaktır.

Gözlerinizin sessiz çığlığını duymayı unutmayın; erken önlem almak, geleceğinizi daha net görmenizi sağlayacaktır.