Teknogirişimlerde Cinsiyet Dengesizliği: Erkek Ortaklar %87’yi Oluşturuyor

Türkiye’deki teknogirişimlerin kurucu ortakları büyük ölçüde erkeklerden oluşuyor; TÜİK’in 2024 araştırmasına göre erkek ortaklar %87,1 oranında.

Araştırmanın Genel Bulguları

TÜİK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı iş birliğiyle yürüttüğü 2024 Teknogirişim Araştırması’nda, kurucu ortak ya da en yüksek paya sahip aktif ortakların %87,1’inin erkek, %12,9’unun ise kadın olduğunu açıkladı. Bu oran, KOBİ statüsündeki, 15 yıl ve daha genç, teknoloji‑odaklı girişimlerin demografik yapısının bir göstergesi olarak öne çıkıyor.

Eğitim ve Meslek Dağılımı

Erkek ortakların %46’sı lisans mezunu; bunu yüksek lisans (%23,5) ve doktora (%19,7) izliyor. Kadın ortaklarda ise lisansüstü eğitim daha baskın: lisansüstü (%36,1), doktoranın (%28,5) ardından yüksek lisans (%24,6) geliyor. Ortakların %49,7’si mühendislik, imalat ve inşaat mezunu olmakla birlikte, iş‑yönetim‑hukuk (%12,7) ve bilişim‑iletişim (%11,8) da önemli bir yer tutuyor.

İş Deneyimi ve Yurt Dışı Bağlantılar

Önceki iş deneyimlerine bakıldığında, %81,4’ü özel sektörde çalışmış, %46,5’i girişimci, %31,4’ü serbest meslek sahibi. Kamu sektörü %30,3, akademik ortam %24,4 gibi çeşitlilik gösteriyor. Ayrıca, yurt dışı eğitim veya iş deneyimine sahip ortakların oranı %37,4 ve bu grup içinde %70,9’u yurt dışı eğitim almış.

Personel ve İşe Alım Zorlukları

Teknogirişimlerde çalışanların %69’u erkek, %31’i kadın. Erkek personelin %66,5’i lisans mezunu; kadın personelde ise %68,7 lisans mezunu. İşe alım sürecinde yüksek ücret beklentisi ve nitelikli aday eksikliği başlıca engeller olarak öne çıkıyor. %34,1’i bu pozisyonları doldurmakta zorlanıyor.

Finansman Kaynakları ve Engeller

Kuruluş aşamasında %89,7 ile özkaynak, en önemli finansman kaynağı; referans dönemde bu oran %79. En büyük engel %80,8 ile yüksek maliyet; ardından özkaynak yetersizliği (%54,2), kredi/sermaye eksikliği (%52,1) ve hibeye ulaşamama (%50,3) geliyor. Yeni finansman arayan girişimlerin %54,4’ü mevcut yatırım tekliflerini yetersiz buluyor.

E‑Satış ve İhracat

Teknogirişimlerin %22,2’si 2024’te e‑satış gerçekleştirdi; bunların %94,9’u iç pazara, %28,4’ü AB’ye yöneliyor. İhracat yapanların %66,2’si AB ülkelerine, %40,1’i ABD’ye ihracat yapıyor. Lojistik maliyetleri (%29,9) ihracattaki en büyük zorluk olarak belirlendi.

Gelecek İçin Stratejik Öncelikler

2022‑2024 döneminde teknogirişimler, %77,5 ile yenilikçi teknoloji sunmayı, %76 ile müşteri ilişkilerini güçlendirmeyi ve %66,2 ile deneyimli ekip oluşturmayı en etkili strateji olarak görüyor. Cinsiyet dengesizliğinin giderilmesi, kadın girişimcilerin desteklenmesi ve finansman mekanizmalarının çeşitlendirilmesi, ekosistemin sürdürülebilir büyümesi için kritik.