Cezayir Fransa’dan Özür ve Tazminat Talep Etti

Cezayir, Fransa’nın 132 yıllık sömürge geçmişine ilişkin yasayı onaylayarak resmi özür ve tazminat talep etti.

Yasa Tasarısının Kabulü

Cezayir Ulusal Halk Meclisi’nde, başkanlığı İbrahim Boughali tarafından yürütülen oturumda, Fransa’nın 1830’den 1962’ye kadar ülke topraklarında yürüttüğü sömürgecilik faaliyetlerinin suç ilan edilmesi amacıyla hazırlanan yasa tasarısı oy birliğiyle kabul edildi.

Meclis üyeleri, tasarıyı onaylarken Cezayir bayrağını taşıyan atkılar taktı ve “Çok yaşa Cezayir” sloganları attı. Bu sembolik hareket, yasaya verilen tarihsel ve duygusal önemin altını çizdi.

Meclis Başkanı Boughali’nin Açıklamaları

Meclis Başkanı Boughali, tasarının kabulünün hem iç hem dış kamuoyuna açık bir mesaj olduğunu vurgulayarak, “Cezayir’in ulusal hafızası ne silinebilir ne de pazarlık konusu haline getirilebilir” dedi. Ardından milletvekillerini Cezayir ulusal marşı için saygı duruşuna davet ederek oturuma duygusal bir boyut kattı.

Fransa Dışişleri Bakanlığı’nın Tepkisi

Fransa Dışişleri Bakanlığı, tasarının kabulünü “Hem Fransa‑Cezayir diyaloğunun yeniden başlatılması arzusuna hem de geçmişe ilişkin çalışmaları yatıştırmaya yönelik açıkça düşmanca bir adım” olarak nitelendirdi. Bakanlık, güvenlik, göç ve enerji gibi kritik alanlarda iki ülke arasındaki diyaloğun sürdürülmesinin önemine değindi.

Yasaya Göre Yüklenen Sorumluluklar

Meclisin “tarihi bir dönüm noktası” olarak nitelendirdiği yasa, Fransız sömürge yönetiminin Cezayir halkına karşı işlediği nükleer denemeler, yargısız infazlar, fiziksel ve psikolojik işkence ve kaynakların sistematik yağmalanması gibi suçları kapsamlı bir şekilde listeledi. Ayrıca, bu suçların maddi ve manevi etkileri için tam ve adil bir tazminatın Cezayir devleti ve halkının vazgeçilmez bir hakkı olduğu belirtildi.

Uzman Görüşleri ve Uluslararası Etkiler

Uluslararası hukuk uzmanları, söz konusu yasanın Fransa üzerinde bağlayıcı bir etkisi olmadığını, ancak siyasi ve sembolik açıdan büyük bir öneme sahip olduğunu belirtiyor. Uzmanlar, bu adımın iki ülke arasındaki ilişkilerde olası bir kopuşu işaret ettiğini ve gelecekteki diplomatik müzakerelerde yeni bir zemin oluşturabileceğini vurguluyor.

Tarihi Arka Plan

Fransa, 1830 yılında Cezayir’i işgal edip 1962 yılına kadar sömürge yönetimini sürdürdü. Bu süreçte, yerli Müslüman halkına karşı kitlesel katliamlar, zorunlu çalıştırma, ekonomik kaynakların yağmalanması ve kültürel asimilasyon politikaları uygulandı. 1954‑1962 yılları arasında süren bağımsızlık savaşı ise 1,5 milyon insanın ölümüne yol açarak Cezayir’in tarihî hafızasında derin izler bıraktı.

Güncel Gerginlikler ve Gelecek Perspektifi

Paris yönetiminin Haziran 2024’te Fas’ın Batı Sahra bölgesindeki özerklik planını tanımasından bu yana, Cezayir‑Fransa ilişkileri giderek daha gergin bir hal aldı. Cezayir Meclisi’nin bu yeni yasa adımı, iki ülke arasındaki diplomatik diyalogun yeniden şekillendirilmesi ve olası tazminat müzakerelerinin önünü açabilir.