2025’te Tarımsal Üretimde Şok Düşüş: Tahıllar %9, Meyveler %31 Azalıyor

2025 yılına ilişkin TÜİK verileri, tahıllar, sebzeler ve meyveler başta olmak üzere birçok tarımsal ürün grubunda ciddi üretim gerilemelerini ortaya koyuyor.

Tahıl Üretimindeki Düşüş

Türkiye’nin temel gıda maddelerinden tahılların üretim miktarı 2025’te yüzde 12,3 azalarak 34,2 milyon ton seviyesine geriledi. Özellikle buğday üretimi yüzde 13,7 düşerek 17,9 milyon ton, arpa ise yüzde 25,9 azalarak 6 milyon tona indi. Çavdar, yulaf ve diğer tahıl ürünlerinde de benzer gerilemeler gözlemlendi. Tek istisna olarak mısır üretimi yüzde 4,9 artış göstererek 8,5 milyon ton seviyesine ulaştı. Bu tablo, özellikle iklim değişikliği ve kuraklık dönemlerinin tahıl ekimi üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koyuyor.

Sebze Üretimindeki Hafif Gerileme

Sebze üretimi 2025’te yüzde 0,9 azalarak 33,3 milyon ton olarak gerçekleşti. Karpuz, kuru soğan ve sivri biber gibi bazı ürünlerde yüzde 6-10 arasında artış görülürken, domates, kapya biber ve hıyar gibi ürünlerde küçük düşüşler yaşandı. Bu durum, bölgesel yağış farklılıkları ve pazarlama zincirindeki aksaklıkların bir göstergesi olabilir.

Meyve ve Baharat Bitkilerinde Şok Azalış

Meyve, içecek ve baharat bitkileri üretimi 2025’te yüzde 30,9 azalarak sadece 19,6 milyon ton kaldı. En büyük düşüşler elma (%48,3), şeftali (%46,1) ve kiraz (%70,6) gibi yüksek değerli meyvelerde gözlendi. Turunçgil grubunda mandalina %5,8 artış gösterse de portakal (%17,5) ve limon (%34,4) ciddi kayıplar yaşadı. Sert kabuklu meyvelerde ise fındık (%38,5), ceviz (%38,2) ve Antep fıstığı (%61,5) gibi ürünlerde dramatik düşüşler gerçekleşti. Bu gerilemenin, hem iç pazar hem de ihracat gelirlerine olumsuz yansıyacağı düşünülüyor.

Süs Bitkileri ve Diğer Ürünler

Süs bitkileri üretimi %1,4 azalarak 66,4’te kesme çiçeklerin, 33,6’da diğer süs bitkilerinin payını korudu. Kesme çiçek üretiminde %5,8 düşüş yaşanırken, diğer süs bitkileri %8,7 artış gösterdi. Bu, estetik ve çiçekçilik sektöründeki talep değişimlerine işaret ediyor.

Gelecek İçin Riskler ve Öneriler

Uzmanlar, bu düşüşlerin temel nedenlerini kuraklık, su kaynaklarındaki azalma, toprak kalitesindeki bozulma ve pest kontrolündeki yetersizlik olarak gösteriyor. “Tarımda sürdürülebilir su yönetimi ve iklim dostu üretim teknikleri acil bir öncelik olmalı” diye bir agronomi uzmanı uyarısında bulundu. Ayrıca, tarımsal sigorta sistemlerinin güçlendirilmesi ve çiftçilere destek sağlanması gibi politikaların hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.

Sonuç

2025’te Türkiye’nin tarımsal üretimindeki bu çarpıcı gerileme, hem gıda güvenliği hem de ekonominin tarım sektörüne dayalı gelir kalemleri açısından ciddi bir uyarı niteliğinde. Üreticiler, karar vericiler ve bilim insanları arasında koordineli bir çaba olmadan bu trendin tersine çevrilmesi zor görünüyor.