Acı Biber Sevenler Dikkat: Fazla Tüketimi Anksiyeteye Neden Olabilir

Acı Biberin Popülerliği ve Sağlık Üzerindeki Çifte Etkisi

Türk mutfağının vazgeçilmez lezzetlerinden biri olan acı biber, kebap, lahmacun ve birçok yöresel yemekte kendine yer bulur. Hem damakta bıraktığı hafif yanma hissi hem de kapsaisin içerdiği için salgıladığı endorfin ve dopamin sayesinde kısa süreli mutluluk verir. Ancak bu faydalar, ölçülü tüketildiğinde ortaya çıkar; doz aşımı, vücudun stres mekanizmalarını devreye sokar.

Uzmanlardan Uyarı: Aşırı Kapsaisin ve Psikolojik Etkiler

Gıda Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Ali Manavoğlu, “Acı biberdeki kapsaisin, ağız ve mide reseptörlerini uyararak bir stres tepkisi oluşturur. Bu süreçte beyin dopamin, endorfin gibi mutluluk hormonlarını serbest bırakır, ancak aşırı miktarda alındığında aynı reseptörler sinir sistemini aşırı uyararak sinirlilik, irritabilite ve uzun vadede anksiyeteye yol açabilir.” şeklinde konuştu.

Manavoğlu, “Kapsaisin, düşük dozlarda anti‑inflamatuar ve ağrı kesici özellik gösterirken, yüksek dozda sinir uyarıcı etkisi artar ve vücudun kortizol düzeyini yükseltebilir.” dedi.

Manavların Gözünden Acı Biberin Popülerliği

Pazar ve manav tezgahlarının en çok tercih edilen ürünlerinden biri olan acı biber, müşterileri tarafından “mutluluk veriyor” olarak nitelendiriliyor. Manav Şafak Çaylak, “Sürekli satın alan müşterilerimiz var; acı biberi severek tüketenler sık sık tekrar alıyor.” diye ekledi.

Bilimsel Çalışmalar Ne Diyor?

Uluslararası beslenme araştırmalarına göre, günlük 30‑40 mg kapsaisin (yaklaşık 2‑3 orta boy acı biber) alımı metabolik hızı artırırken, 80 mg üzeri tüketimlerde kalp ritmi ve kan basıncında geçici dalgalanmalar rapor edilmiştir. Ayrıca, psikiyatrik literatürde yüksek kapsaisin alımının hipotalamus‑pituiter‑adrenal (HPA) ekseni üzerindeki baskılayıcı etkileri, anksiyete ve uyku bozukluklarını tetikleyebileceği belirtiliyor.

Günlük Tüketim İçin Pratik Öneriler

1. Miktarı sınırlayın: Günde 1‑2 adet orta boy acı biberi aşırıya kaçmadan tüketmek genellikle güvenlidir.
2. Yemekle birlikte tüketin: Protein ve lifli gıdalarla birleştirildiğinde kapsaisinin emilimi yavaşlar ve yan etkileri azalır.
3. Hassas bireyler dikkat: Hipertansiyon, migren, reflü gibi rahatsızlıkları olanların doktor kontrolünde tüketmesi önerilir.
4. Alternatif baharatlar: Hafif bir acılık için kırmızı biber pul veya paprika tercih edilebilir.

Son Söz

Acı biber, doğru miktarda ve dengeli bir şekilde tüketildiğinde hem damak hem de zihin sağlığına olumlu katkılar sağlar. Ancak fazla tüketim stres hormonlarını tetikleyerek psikolojik rahatsızlıklara yol açabilir. Uzmanların önerdiği ölçülü tüketim prensibini benimseyerek, bu lezzetli baharatın faydalarından tam anlamıyla yararlanabilirsiniz.