Filistin’in Devlet Olarak Tanınması İçin Yeni Adımlar

Birleşmiş Milletler (BM), bu hafta New York’ta Filistin konulu önemli bir dizi toplantıya ev sahipliği yapacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, toplantılara katılmak üzere New York’a gitti. Filistin’in devlet olarak tanınması çabaları kapsamında, 22 Eylül Pazartesi günü Fransa ve Suudi Arabistan liderliğinde ‘Filistin Sorununun Barışçıl Çözümü ve İki Devletli Çözümün Uygulanması İçin Yüksek Düzeyli Uluslararası Konferans’ düzenlenecek.

Her yıl dünya liderlerini ABD’nin New York şehrinde bir araya getiren BM Genel Kurulu oturumu, bu yıl 23 Eylül Salı günü gerçekleşecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan, hem 22 Eylül’deki konferansta, hem 23 Eylül’deki oturumda birer konuşma yapacak. Erdoğan’ın 24 Eylül’deki BM İklim Zirvesi’nde de bir konuşma yapması planlanıyor.

ABD’nin vize vermediği Batı Şeria’daki Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas’ın BM Genel Kurulu’na görüntülü kayıtla hitap etmesi bekleniyor. Reuters’ın bildirdiğine göre, 10 ülke bu hafta Filistin’i devlet olarak tanımaya hazırlanıyor. Tanıma kararını duyurdu. Fransa ve İngiltere’nin bu adımı atmasıyla BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi arasında Filistin’i tanımayan tek ülke ABD olacak.

Bugün, BM’ye üye 193 ülkenin yüzde 75’i Filistin’i devlet olarak tanıyor. Yaklaşık bir yıl önce, İspanya, İrlanda, Norveç, Slovenya ve Ermenistan Filistin’i devlet olarak tanıyan ülkeler listesine katılmıştı.

# New York Deklarasyonu ve Etkileri

İki devletli çözüme ilişkin diplomatik çabalar, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman tarafından başlatılmıştı ve ilk toplantı 28-30 Temmuz’da gerçekleşti. Toplantıda New York Deklarasyonu kabul edilmişti. BM Genel Kurulu da 12 Eylül Cuma günü New York Deklarasyonu’nu onaylayan tasarıyı 142 “evet” oyuyla kabul etti. 10 ülke ‘Hayır’ oyu verdi.

İsrail ve ABD’nin yanı sıra Arjantin, Macaristan, Mikronezya Nauru, Palau, Papua Yeni Gine, Paraguay ve Tonga “Hayır” oyu kullanmıştı. Oylamada, 12 ülke çekimser kaldı. New York Deklarasyonu, Gazze’de acil bir ateşkesi, Hamas’ın elindeki rehinelerin serbest bırakılmasını ve egemen bir Filistin Devleti’nin tanınmasını hedefliyor.

# Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Konuşması ve Görüşmeleri

Cumhurbaşkanlığı, BM 80. Genel Kurulu’na 15’inci kez hitap edecek olan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasının ana gündem maddelerinin Gazze Savaşı, Filistin’in devlet olarak tanınması ve uluslararası alanda İsrail’e karşı atılacak adımlar olduğunu duyurdu. Erdoğan’ın zirve kapsamında devlet ve hükümet başkanlarıyla da görüşmeler gerçekleştireceği açıklandı.

# Uluslararası Tepkiler ve Gelecek Adımlar

Devlet olarak tanınma kararları Filistinli liderler tarafından memnuniyetle karşılanıyor. Filistin’i bir devlet olarak tanımaya karar veren ülkeler, bu adımın İsrail ile Filistinliler arasında barış görüşmelerinin gelişmesine yardımcı olacağını söylüyor. İsrail, Filistin’in bir devlet olarak tanınmasına kesin olarak karşı çıkıyor ve böyle bir devletin “İsrail’in varlığına tehdit olacağını” iddia ediyor.

Filistin’i devlet olarak tanımak sembolik bir jest olarak görülse de sınırların nasıl ve başkentin nerede olacağı gibi bazı somut belirsizlikler de var. Filistin Yönetimi şu an BM Genel Kurulu oturumlarına üye olmayan gözlemci devlet statüsünde katılabiliyor. Bu statü, Filistin Yönetimi’ne Genel Kurul’daki tartışmalara katılma hakkı tanıyor. Ancak oy hakkı bulunmuyor.

Birleşmiş Milletler bünyesindeki bir araştırma komisyonu geçen hafta, İsrail’in Gazze’de Filistinlilere karşı “soykırım” işlediği iddiasıyla ilgili bir rapor hazırladı. İsrail Dışişleri Bakanlığı ise raporu kesin bir dille reddetmişti.