Türkiye’nin Maden İhracatı Yükseliyor

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin maden ihracatının yıl sonunda 6 milyar doların üzerine çıkacağını ve ülkenin stratejik minerallerde dünya 7. sırada olduğunu vurguladı.

İhracat Rakamları ve Beklentiler

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye Madencilik Derneği (TMD) tarafından 4 Aralık Dünya Madenciler Günü kapsamında düzenlenen Sorumlu Madencilik Zirvesi 2025’te yaptığı konuşmada, “Geçen yıl 6 milyar dolar maden ihracatı gerçekleştirdik. Bu yıl 11 ayda ulaştığımız 5,1 milyar dolar seviyesinin yıl sonunda 6 milyar doların üzerine çıkacağına inanıyorum” dedi.

Türkiye’nin Stratejik Madencilik Potansiyeli

Bayraktar, Türkiye’nin 90 çeşit madenin 70’inin yerel kaynaklarda bulunduğunu ve bu çeşitliliğin ülkenin küresel madencilik haritasında yedi numaraya yerleştiğini belirtti. Endüstriyel ham madde rezervlerinin %2,2’si, metalik mineral rezervlerinin binde 4’ü, kömür rezervlerinin %1’i ve jeotermal potansiyelin binde 8’i Türkiye sınırları içinde mevcut. Bor, soda külü, alçı taşı ve kromda ise dünya sıralamasının ilk beşi içinde yer alıyorlar.

2024 itibarıyla madencilik sektörü 363 milyar liralık ekonomik büyüklüğe ulaşmış, 141 bin doğrudan istihdam sağlamış durumda. Bakan, bu sayıyı artırmak ve sektörü katma değerli ürün üretimine yönlendirmek için kapsamlı bir strateji izlediklerini vurguladı.

Denetimler, Cezalar ve Çevre Politikası

2024 yılında ortalama 774 madencilik denetimi yapılırken, 2025’te bu rakam 806‘a yükseltildi. Yoğun denetimler sonucunda 2025’in ilk 10 ayında 1.323 firmaya idari para cezası uygulandı ve 2.043 faaliyet durdurma tedbiri alındı. Rehabilite edilen 13 bin hektar alanda 23,7 milyon ağaç dikildi; bu, çevreye duyarlı madencilik anlayışının somut bir göstergesi olarak sunuldu.

Eti Maden ve MTA’nın Rekorları

Eti Maden, bor madeninde geçen yıl 2,5 milyon ton satışla 1,322 milyar dolar gelir elde ederek tüm zamanların rekorunu kırdı. Eskişehir Kırka’da kurulan pilot tesis, lityum karbonat üretiminde ilk ürünü elde etti ve yıllık 600 ton kapasiteye sahip endüstriyel tesisin kurulması için çalışmalar devam ediyor.

Nadir Toprak Elementleri (NTE) Çalışmaları

MTA, Eskişehir‑Beylikova’da 125 bin metre üzerinde sondaj yaparak dünyada tek sahada ikinci en büyük 694 milyon ton NTE kaynağını tespit etti. İkinci faz olarak planlanan endüstriyel tesisin 2026’da temelinin atılması, iki yıl içinde faaliyete geçmesi hedefleniyor. Saflaştırma oranını %92‑93’ten daha yüksek seviyelere çıkaracak teknolojinin temini için uluslararası işbirlikleri sürüyor.

Kritik ve Stratejik Maden Stratejisi

Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporu kapsamında 37 kritik maden türü belirlendi ve ilk kez hukuki güvenceye alındı. Bakan, “Kritik Madenler Strateji Belgesi’ni yakında kamuoyu ile paylaşacağız” diyerek, stratejik madenlerin çıkarılması, işlenmesi ve pazarlanmasında şeffaf ve güvenli bir çerçeve oluşturulacağını vurguladı.

Yatırım Güvencesi ve Öngörülebilir İzin Sistemi

“Öngörülebilir İzin Sistemi” ile yatırımcılara devlet güvencesi sunulduğunu belirten Bayraktar, artık “burada sondaj veya madencilik yapılamaz” gibi belirsizliklerin ortadan kalktığını, stratejik ve kritik madenlerde acele kamulaştırma yetkisinin kullanılacağını söyledi. Cumhurbaşkanı’nın ulusal maden stoklarını belirleme yetkisi kanunla sağlandı; böylece 82 bin sahadan madencilik olmayanları sistemden çıkardık.

Finansal Altyapı: Maden Borsası

İstanbul Finans Merkezi’nde bir maden borsası kurma hedefi, EPİAŞ’ın Sermaye Piyasası Kurulu’na başvurusuyla destekleniyor. Bakan, “Bu borsa, yerli ve yabancı yatırımcıların stratejik madenlere erişimini kolaylaştıracak, likiditeyi artıracak ve Türkiye’nin madencilik ihracatını daha şeffaf bir platformda sunmasını sağlayacak” şeklinde değerlendirdi.

Altın Üretimi ve Dışa Bağımlılığın Azaltılması

Bayraktar, cari açığı düşürmek için altın ithalatını azaltma gerekliliğine dikkat çekti. “Şu anda 30‑40 ton yıllık üretimimizi 100 ton seviyesine çıkarmamız ve Nijer, Özbekistan gibi ülkelerde yeni altın sahaları açmamız gerekiyor” dedi. Ayrıca Pakistan, Azerbaycan, Fas, Kırgızistan, Libya ve Suriye gibi ülkelerde yürütülen madencilik projelerinin somut adımlara dönüştürülmesi planlanıyor.

Gelecek Vizyonu

Bayraktar, “Türkiye artık sadece maden çıkaran değil, madenini stratejik değerine göre yöneten bir ülke haline gelecek” diyerek, sektörel dönüşümün sadece ekonomik büyümeyi değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirliği ve ulusal güvenliği de güçlendireceğini vurguladı.