Çin ve ASEAN Arasında Güçlü İşbirliği Vurgusu

Çin‑ASEAN işbirliğinin yeni adımları

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Brunei Dışişleri Bakanı Dato Erywan Pehin Yusof ile Pekin’de bir araya gelerek, Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) ile “en yakın işbirliği ortakları” olduklarını vurguladı. Wang, iki tarafın karşılıklı destek ve güven temelli ilişkilerini güçlendirmeyi, kalkınma stratejilerini uyumlu hale getirmeyi ve bölgesel istikrarı pekiştirmeyi hedeflediklerini belirtti.

“Çin ve ASEAN, bölgesel refah ve barış için ortak bir güç olarak hareket etmeye hazırdır” diyerek sözlerine güç kattı.

Görüşmede, ASEAN’ın 1967’de kurulması, 10 üye ülkenin ekonomik ve politik entegrasyon hedefi ve son yıllarda Çin ile artan ticaret hacmi gibi geçmiş bilgiler de hatırlatıldı. 2022‑2023 yıllarında Çin‑ASEAN serbest ticaret bölgesi kapsamındaki ticaret hacmi %12 artış göstererek, yıllık 500 milyar doların üzerine çıkmıştır. Bu veriler, iki taraf arasındaki ekonomik bağların ne kadar sağlam olduğunu gösteriyor.

Diplomatik ilişkilerin 35. yıldönümü hatırlanırken, Wang, Brunei‑Çin ilişkilerinin tarihsel sürecine değinerek, iki ülkenin “ortak geleceğe sahip bir topluluk” inşa etme vizyonunu yeniden teyit etti. Bu çerçevede, stratejik iletişimin geliştirilmesi, karşılıklı fayda sağlayan projelerin derinleştirilmesi ve çok taraflı koordinasyonun güçlendirilmesi gibi somut adımların atılacağı vurgulandı.

Wang, Tek Çin İlkesi‘ni savunmaya devam ederek, Brunei’nin bu prensibi yıllardır kararlılıkla benimsediğini övdü. “Brunei, Çin’in ulusal egemenlik ve toprak bütünlüğü konusundaki haklı davasını güçlü bir şekilde desteklemeye devam edecektir” şeklinde bir temenni dile getirdi.

Bir diğer kritik konu ise Tayvan meselesiydi. Wang, Japonya Başbakanı’nın Tayvan konusundaki açıklamalarını “hatalı” ve “büyük zarar” yaratıcı olarak nitelendirerek, Çin’in bölgedeki tek taraflı zorbalığa karşı dayanışma çağrısında bulundu. Erywan ise, Tayvan’ın Çin Halk Cumhuriyeti’nin ayrılmaz bir parçası olduğunu kabul etti ve Tek Çin politikasına bağlı kalacağını yineledi.

Görüşmenin sonunda iki taraf, Güney Çin Denizi’nde barış ve istikrarı koruma, davranış kurallarının istişarelerini hızlandırma ve bölgedeki tüm ülkelerin halkına fayda sağlama yönünde ortak bir tutum sergilemeye karar verdi. Ayrıca, İsrail‑Filistin konusundaki uluslararası çabaların “gerçek bir ateşkes” ve “iki devletli çözüm” ilkesine sadık kalması gerektiği konusunda da ortak bir görüş birliği sağlandı.

Bu görüşme, aynı zamanda APEC Ekonomi Liderleri Toplantısı’na Çin’in ev sahipliği yapmasına tam destek sözüyle de son buldu. Erywan, Çin’in bölgesel ve küresel meselelerde daha fazla liderlik sergilemesini sabırsızlıkla beklediğini belirtti.

Son yıllarda Çin‑ASEAN ilişkileri, altyapı yatırımları (örneğin, Kuşak ve Yol Girişimi) ve enerji projeleriyle desteklenerek, bölgesel entegrasyonun hızlanmasına katkı sağladı. Uzmanlar, bu yeni işbirliği çerçevesinin, hem ekonomik hem de güvenlik alanında bölge ülkeleri arasında bir denge mekanizması oluşturacağını öngörüyor.

Özetle, Wang Yi ve Dato Erywan Pehin Yusof’un görüşmesi, Çin‑ASEAN işbirliğinin stratejik boyutunu yeniden tanımlarken, çok taraflılık, bölgesel istikrar ve tek taraflı zorbalığa karşı ortak direniş mesajını da pekiştirdi.