Doğu Kanadı Zirvesi: AB Liderleri Rus’u ‘Bir Numara’ Tehdit Olarak İlan Etti

AB’nin Doğu Kanadı ülkeleri Helsinki’de toplanarak Rusya’yı bir numaralı, uzun vadeli tehdit ilan etti ve ortak savunma politikaları için 13 maddelik yeni bir bildiri yayımladı.

Zirveye Katılan Liderler ve Görüşmeler

Avrupa Birliği (AB) üyesi Doğu Kanadı ülkelerinin liderleri, Finlandiya’nın başkenti Helsinki’de ilk kez düzenlenen “Doğu Kanadı Zirvesi”nde bir araya geldi. Zirveye, Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo, İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, Polonya Başbakanı Donald Tusk, Estonya Başbakanı Kristen Michal, Letonya Başbakanı Evika Silia, Litvanya Devlet Başkanı Gitanas Nauseda, Romanya Cumhurbaşkanı Nicuor Dan ve Bulgaristan Başbakanı Rosen Jelyazkov katıldı.

“Ortak güvenliğimizi güçlendirmeden Avrupa’nın doğusunu savunmak mümkün değil.” diyerek Orpo, konuşmasında Rusya’nın “tüm Avrupa için bir tehdit” olduğunu vurguladı.

Ortak Bildiri: 13 Maddelik Güvence Paketi

Zirve kapsamında yayımlanan ortak bildiri, Rusya’yı “bir numaralı, doğrudan ve uzun vadeli tehdit” olarak tanımladı ve şu başlıkları içeriyor:

1. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığı, Avrupa’nın güvenliğine kalıcı bir risk oluşturuyor.

2. AB ve NATO’nun Doğu Kanadı, bu tehdidin ön cephesinde yer alacak.

3. Karadeniz bölgesinde AB‑düzeyinde yeni bir savunma projesi başlatılacak; Finlandiya bu projenin öncüsü olacak.

4. Hibrit saldırı ve sabotaj eylemlerine karşı ortak istihbarat ve siber savunma mekanizmaları kurulacak.

5. AB’nin doğu sınırının savunulması, tek bir ülkenin çabasıyla değil, çok‑alanlı bir çerçeveyle sağlanacak.

Bildiri ayrıca, NATO zirvesinde alınan savunma harcaması kararlarına tam uyum ve AB fonlarından mali destek sağlanması gerektiğini belirtiyor.

Detaylı Açıklamalar ve Gelecek Adımlar

Estonya Başbakanı Michal, “Rusya, Ukrayna’da stratejik olarak yenilgiye uğramazsa, tehdit sınırlarımızda kalıcı bir gölge oluşturacaktır.” diyerek Ukrayna’nın Avrupa güvenliği için kritik bir müttefik olduğunu vurguladı. Ayrıca, Brüksel’deki AB Liderler Zirvesi’ne hazırlık olarak “dondurulmuş varlıklar üzerinden bir tazminat kredisi” önerisi gündeme getirildi.

Letonya Başbakanı Silia, AB araçlarının daha etkin kullanılması gerektiğini belirterek, “Doğu Kanadı formatını daha sık kullanarak sınırlarımızın güvenliğini sağlayacağız” dedi. Bu çerçevede, ortak savunma bütçeleri, lojistik destek ve eğitim programları oluşturulacak.

Romanya Cumhurbaşkanı Dan, “Rusya kalıcı bir tehdit; barış tesis edilse dahi hazır olmalıyız.” şeklinde konuştu ve NATO‑AB iş birliğinin operasyonel hale getirilmesi gerektiğini hatırlattı.

Polonya Başbakanı Tusk ise, “Doğu sınırlarının korunması yalnızca bir ulusal sorumluluk değil, ortak bir Avrupa görevidir.” diyerek savunma politikasının bölgesel bir çerçeveye oturtulmasının önemine dikkat çekti.

AB’nin Doğu Kanadı Stratejisinin Genişletilmesi

Finlandiya’nın ev sahipliği yaptığı zirve, AB’nin Doğu Kanadı stratejisinin sadece askeri değil, ekonomik ve enerji güvenliği boyutlarını da kapsayacağını gösterdi. Katılımcı liderler, enerji tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi, kritik altyapının korunması ve bölgesel kriz yönetimi konularında ortak çalışmalar başlatılacağını belirttiler.

Uzmanlar, bu adımın Rusya’nın bölgedeki nüfuzunu sınırlarken, AB’nin Doğu Avrupa’da daha dayanıklı bir güvenlik mimarisi inşa edeceğini öngörüyor. “Bu zirve, Avrupa’nın doğusundaki güvenlik mimarisinin yeniden şekillenmesinin bir işareti.” şeklindeki yorumlar, politika yapıcıların ve analistlerin ortak görüşü.

Sonuç olarak, Doğu Kanadı Zirvesi, AB’nin doğu sınırlarını savunma ve Rusya tehdidine karşı ortak bir cephe oluşturma konusundaki kararlılığını bir kez daha ortaya koydu. 13 maddelik ortak bildiri, ilerleyen aylarda AB içinde ve NATO ile birlikte hayata geçirilecek somut adımların temelini oluşturacak.