Avrupa’da büyük skandal: Kanser riski taşıyan donörden 200 çocuk dünyaya geldi

Avrupa’da 14 ülkeyi kapsayan büyük bir sağlık skandalı ortaya çıktı. Kanser gelişimini engelleyen TP53 geninde ölümcül bir mutasyon taşıyan bir sperm donöründen yaklaşık 200 çocuğun dünyaya geldiği tespit edildi.

Skandalın Kapsamı

Avrupa genelinde yüzlerce aile, yıllar sonra çocuklarının kanser riskine sahip spermlerle dünyaya geldiğini öğrenerek şok yaşamaktadır. European Sperm Bank (ESB) tarafından sağlanan veriler, donörün 17 yıl boyunca sperm bağışı yaptığı dönemde “aşırı derecede” kullanıldığını göstermektedir. Soruşturma, Danimarka, Belçika, İspanya, Yunanistan, Almanya, İrlanda, Polonya, Arnavutluk, Kosova ve İsveç gibi ülkelerde doğan en az 200 çocuğu ortaya çıkarmıştır.

Mutasyonun Detayları

ESB’nin laboratuvarlarında yapılan ileri genetik taramalarda, donörün sperm örneklerinin yaklaşık %20’sinde TP53 geninde ölümcül bir mutasyon bulunmuştur. TP53, hücre bölünmesini kontrol eden ve DNA hasarını onaran kritik bir gen olduğu için mutasyonu Li‑Fraumeni Sendromu adlı nadir ancak yüksek penetranslı bir kanser yatkınlığına yol açar. Uzmanlar, bu sendrom taşıyan bireylerde yaşam boyu kanser risminin %90’a kadar çıkabildiğini ve çocukluk çağı tümörleri, beyin tümörleri ve kemik kanserlerinin sık görüldüğünü belirtiyor.

Etkilenen Çocuklar ve Sağlık Durumu

Rapor, şu ana kadar 67 çocuğun incelendiğini, bunların 23’ünde mutasyon bulunduğunu ve 10 çocuğa şimdiden kanser teşhisi konulduğunu ortaya koyuyor. Bazı aileler, çocuklarının hastalığının genetik bir kaynaktan geldiğini ancak bunu yıllar önce bilmediklerini ifade ediyor. Bir anne, “Çocuğumun kanserle mücadelesini bir tesadüf olarak düşündük, şimdi ise bu acının kaynağını biliyoruz” diyerek duygularını paylaştı.

European Sperm Bank’ın Açıklamaları

ESB, ailelere “en derin taziyelerini” iletti ve mutasyonun mevcut tarama yöntemleriyle “imkansız” olduğunu savundu. Ancak bağımsız genetik uzmanları, modern sekanslama tekniklerinin bu tür mutasyonları tespit edebileceğini ve bankanın test protokollerini güncellemesi gerektiğini vurguluyor.

Gelecek İçin Alınacak Önlemler

Avrupa Sağlık Otoritesi, tüm üreme kliniklerinin genetik tarama prosedürlerini yeniden gözden geçirmesi ve bağışçılara kapsamlı genetik testler uygulanması yönünde acil bir tavsiye yayımladı. Ayrıca, etkilenen çocukların uzun vadeli izlenmesi ve psikososyal destek hizmetleri sağlanması planlanıyor.

Uluslararası Tepkiler ve Hukuki Süreç

Skandal, Avrupa Parlamentosu’nda da gündeme geldi. Birçok milletvekili, ESB’ye ve benzer kurumlara karşı daha sıkı düzenlemeler ve şeffaflık talep ediyor. Şu anki yasal süreçler, donörün sorumluluğunu ve mağdurlara tazminat ödenmesini kapsayan bir dizi dava ile ilerliyor.