Çay Mimarına Vefa: Zihni Derin’in Mezarı 53 Çay Taşıyla Yeniden Canlandı

Rizeli çay üreticileri, çayın mimarı Zihni Derin’in Ankara’daki bakımsız mezarını 11 ilçeden getirilen 53 çay taşı ve bir başlık taşıyla restore ederek, onun mirasını ölümsüzleştirdi.

Zihni Derin, Rize’yi çayla buluşturan, çayın tarımsal ve ekonomik temellerini atan bir öncü olarak tarih sahnesinde yer alıyor. 1880 yılında Muğla’da doğmuş, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Rize’ye gelerek çay tarımının bilimsel temellerini atmıştır. 25 Ağustos 1965’te Ankara’da vefat eden Derin, Cebeci Asri Mezarlığı’na defnedildi. Fiziksel olarak Ankara’da yattığı hâlde, adı ve emeği Rize çay bahçelerinde hâlâ yaşamaya devam ediyor.

Yıllar içinde, mezarının bakımsız bir şekilde terk edilmesi, çay üreticileri ve tarihseverler arasında derin bir hüzün yaratmıştı. Bu sessizliğe tahammül edemeyen Çay Üreticileri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (ÇAYÜDAD), kendi imkanlarıyla bir restorasyon projesi başlattı. Proje, Rize’nin 11 ilçesinden toplanan 53 çay taşı ve bir adet başlık (maşa) taşıyla, mezarın hem fiziksel hem de sembolik anlamını yeniden canlandırmayı amaçladı.

11 İlçeden 53 Taşla Yapılan Vefa

Toplanan taşlar sadece birer yapı malzemesi değildi; her biri Rize’nin çay bahçelerinden, dağlarından ve vadilerinden gelen bir hatıraydı. ÇAYÜDAD Başkanı Mustafa Mavi, restorasyonun tamamlanmasının ardından duygusal bir açıklama yaptı: “Merhum Zihni Derin’in mezarının bu halde kalmasını içimize sindiremedik. Çay, Rize’nin kaderidir. Bu bir borçtu, yerine getirdik.”

Mezara yerleştirilen yazı da aynı duygusal ağırlığı taşıyor. Yazıda, Derin’in çay bitkisinin Karadeniz Bölgesi’ne yayılmasında gösterdiği büyük özveri ve çabanın bölgeyi ekonomik açıdan güçlendirdiği vurgulanıyor: “Büyük bir özveri ve çaba göstererek çay bitkisinin başta Rize olmak üzere Karadeniz Bölgesi’ne yayılmasını sağladınız. Bu büyük mücadeleniz sayesinde Karadeniz Bölgesi ekonomik olarak çok güçlü hâle geldi. Biz çay üreticileri sizi her daim rahmet ve minnetle anıyoruz.”

Restorasyon, sadece bir mezar yenilemesi olarak kalmadı; aynı zamanda Rize’nin çay kültürüne olan bağlılığının bir göstergesi oldu. 53 taş, her bir ilçenin Derin’e duyduğu saygının somut bir ifadesi hâline geldi. Bu tür toplumsal projeler, yerel dayanışmanın ve kültürel mirasın korunmasının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Gelecek yıllarda, ÇAYÜDAD’ın benzer girişimlerle diğer tarihi şahsiyetlerin anılarını da koruması, bölgenin kültürel zenginliğini daha geniş kitlelere tanıtma fırsatı sunacak. Zihni Derin’in mezarı, artık sadece bir anıt değil, Rize çayının köklerine duyulan derin sevgi ve vefanın simgesi olarak duruyor.