Cezayir Meclisi’nden Fransa’ya Tarihi Özür ve Tazminat Talebi

Cezayir Meclisi, Fransa’nın sömürge geçmişini suçlayarak özür ve tazminat talep etti.

Yasa Tasarısının Kabulü

CEZAYİR Ulusal Halk Meclisi, 2024 yılının son aylarında Fransa’nın 1830‑1962 yılları arasındaki sömürgecilik faaliyetlerini suç ilan eden bir yasa tasarısını gündeme getirdi. İbrahim Boughali başkanlığındaki oturumda, tüm milletvekilleri tasarıyı oy birliğiyle onaylayarak, Paris’in resmi bir özür ve tazminat beyanı yapmasını zorunlu kıldı. Tasarı, sadece tarihsel bir hesaplaşma değil, aynı zamanda iki ülke arasındaki mevcut diplomatik ilişkilerin yeniden tanımlanması anlamına da geliyor.

Meclis Başkanı Boughali’nin Açıklamaları

Meclis Başkanı İbrahim Boughali, yaptığı açıklamada, “Cezayir’in ulusal hafızası ne silinebilir ne de pazarlık konusu hâline getirilebilir” diyerek, yasa tasarısının hem iç hem dış kamuoyuna güçlü bir mesaj gönderdiğini belirtti. Boughali, geçmişin görmezden gelinmesinin toplumsal travmayı derinleştireceğini, bu nedenle “tarihsel adalet”in sağlanmasının ülke birliği açısından kritik olduğunu vurguladı.

Fransa Dışişleri Bakanlığı’nın Tepkisi

Fransa Dışişleri Bakanlığı, tasarının kabulünü “hem Fransa‑Cezayir diyaloğunun yeniden başlatılması arzusuna hem de geçmişe ilişkin çalışmaları yatıştırmaya yönelik düşmanca bir adım” olarak nitelendirdi. Bakanlık, güvenlik, göç ve ekonomik iş birliği gibi ortak çıkarların önceliğini koruyarak, diyalog sürecinin devam edeceğini duyurdu. Ancak, resmi özür ve tazminat taleplerinin “kabul edilip edilmeyeceği” konusunda net bir yanıt vermekten kaçındı.

Tarihsel Arka Plan ve Uluslararası Yankılar

Fransa’nın Cezayir üzerindeki 132 yıllık hâkimiyeti, 1954‑1962 yılları arasındaki Bağışıklık Savaşı (Algérie Savaşı) ile sona erdi ve bu süreç 1,5 milyondan fazla Cezayir’in yaşamını kaybetmesine, büyük göç dalgalarına ve derin toplumsal yaralara yol açtı. Uluslararası alanda, özellikle Afrika ve Latin Amerika ülkeleri, Cezayir’in bu adımını “kolonyal geçmişin hesaplaşması” olarak övdü. Birçok insan hakları örgütü ise, Fransa’nın “tarihsel sorumluluğunu yerine getirmesi” gerektiğini vurguladı.

Bu gelişme, yalnızca iki ülkenin ikili ilişkilerini değil, aynı zamanda Avrupa’nın koloniyel mirasına yönelik küresel tartışmaları da yeniden alevlendirebilir. Uzmanlar, eğer Fransa somut bir özür ve maddi tazminat sunarsa, benzer taleplerin diğer eski sömürge ülkelerinden de gelme olasılığının yüksek olduğunu belirtiyor.