Ekim Ayı Tarımsal Girdi Fiyatları Üretici Lehine

Tarım‑GFE’nin Ekim 2025 verileri, girdi maliyetlerinde beklenenin altında bir artış sergileyerek üreticileri memnun etti.

Tarım‑GFE’nin Ekim Ayı Verileri

Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Ekim ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım‑GFE) verilerini değerlendirdi. Endeksin aylık %2,04 artması, 2015‑2024 döneminin Ekim ortalaması olan %2,31’in %15 altında kalıyor. Bu, son beş ayda sürekli artış gösteren girdi fiyatlarının Ekim’de ortalama altı bir yükseliş ile sonlanması anlamına geliyor.

Yıllık %33,66’lık artış ise son on yılın Ekim ortalaması %34,22’nin biraz altında kalmış durumda. Çandır, “Ekim ayında hem aylık hem de yıllık bazda uzun dönem ortalamaların altında bir artış gerçekleşti; bu da üreticiler için olumlu bir tablo” dedi.

Veteriner Hizmetlerinde En Yüksek Artış

Tarım‑GFE’nin alt kalemlerine bakıldığında, veteriner hizmetleri %5,61 (aylık) ve %64,33 (yıllık) artışla en yüksek yükselişi kaydetti. Diğer önemli değişimler: tohum %4,71 (aylık), enerji %0,09 (aylık), gübre %‑0,60 (aylık), ilaç %2,26 (aylık) ve yem %3,19 (aylık). Yıllık bazda ise tohum %36,86, enerji %22,30, gübre %47,39, ilaç %18,91 ve yem %35,53 arttı. Bu rakamlar, 2022 sonrası en yüksek seviyeler olarak kayıtlara geçti.

Tarım‑GFE’nin diğer kalemlerinde %0,51 (aylık) ve %38,69 (yıllık) artış gözlemlendi.

Üretici Fiyat Endeksi ve Üretici Enflasyonu

TÜİK’in Ekim ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi (Tarım‑ÜFE) aylık %4, yıllık %45,40 artış gösterdi. Bu, on yıllık Ekim ortalamalarının (%2,56 aylık, %25,29 yıllık) üzerine çıkıyor. Çandır, “Üretici fiyatları, özellikle Mayıs, Haziran ve Eylül aylarını takiben Ekim’de de üretici lehine seyrediyor” şeklinde yorumladı.

Yurtdışı Üretici Enflasyonu (YD‑ÜFE) aylık %0,90, yıllık %28,75 artarken, Yurtiçi Üretici Enflasyonu (Yİ‑ÜFE) aylık %1,63, yıllık %27 artış kaydetti. Gıda kaleminde ise aylık %2,87, yıllık %35,73 artış gerçekleşti. Bu durum, tarıma dayalı imalat sanayisinin enflasyonunun tarımı geride bıraktığını ortaya koyuyor.

Tüketici Enflasyonu ve Makas Daralması

Genel Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Ekim’de aylık %2,55, yıllık %32,87 artış gösterdi. Çandır, “Son 20 yılda Ekim ayı ortalamaları aylık %2,24 ve yıllık %18,53’tür; bu da manşet enflasyonun hâlâ yüksek seyrettiğini gösteriyor” dedi.

Tüketici gıda enflasyonu aylık %3,41, yıllık %34,87, işlenmemiş gıda enflasyonu ise aylık %4,52, yıllık %34,66 olarak kaydedildi. Yaş meyve‑sebze enflasyonu aylık %5,49, yıllık %35,84 seviyelerinde bulunuyor. Bu rakamlar, üreticilerin yıllık %45,40’lık fiyat artışı ile tüketici fiyat artışının (%32,87) arasında daralan bir makas oluşturduğunu gösteriyor.

Özetle, Ekim ayında tarımsal girdi maliyetleri uzun dönem ortalamaların altında kalırken, üretici fiyatları ve tüketici fiyatları arasındaki fark daralıyor; bu da çiftçiler için bir nefes aldırıcı gelişme olarak değerlendirilebilir.