Gıda ile Kanser Riski Arttı

Beslenme Alışkanlıkları ve Kanser: Uzman Görüşleri

Son yıllarda gıda kaynaklı sağlık sorunları gündeme oturmuş, özellikle uzun vadeli beslenme alışkanlıklarının kanser gelişimindeki rolü araştırmacıların ve halk sağlığı yetkililerinin yoğun ilgisini çekiyor. Doç. Dr. Yasin Kutlu, Medipol Mega Üniversite Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı olarak, işlenmiş gıdalar ve hatalı pişirme tekniklerinin risklerini detaylandırdı.

İşlenmiş Etlerin Tehlikesi

‘İŞLENMİŞ ETLER KESİN KANSEROJEN’ başlığı altında, sucuk, salam ve sosis gibi ürünlerin Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından kanserojen olarak sınıflandırıldığını belirtti. Nitrit ve nitratların sindirim sisteminde nitrozaminlere dönüşerek kolon kanseri riskini artırdığı, mangalda ya da közde yanık yüzeyli etlerin ise heterosiklik amin (HCA) ve polisiklik aromatik hidrokarbon (PAH) üretimine yol açtığı vurgulandı. Bu kimyasalların DNA’da mutasyonlara neden olduğu ve meme, pankreas, kolon kanserlerini tetikleyebileceği bilimsel literatürde de yer alıyor.

Tekrar Isıtılan Yağların Sessiz Tehlikesi

Fast‑food ve evde kızartma alışkanlıklarında sıkça kullanılan yağların aynı yağın birden fazla ısıtılmasıyla akrilamid gibi toksik maddeler biriktirdiği bildirildi. Hayvan deneylerinde kanserojen olduğu kanıtlanan bu bileşiklerin insanlarda da benzer etkileri olduğu, özellikle mide ve pankreas kanseri riskini yükselttiği ifade edildi.

Tuz, Aflatoksin ve Diğer Risk Faktörleri

Turşular, salamuralar ve tütsülenmiş ürünlerin yüksek tuz içeriğiyle mide kanserine zemin hazırladığı; nemli ortamda saklanan fındık, ceviz, bakliyat ve tahıllarda oluşan aflatoksin maddesinin ise karaciğer kanseriyle doğrudan ilişkili olduğu belirtildi.

Kanser Önlenebilir Bir Hastalık mı?

Doç. Dr. Kutlu, kanser vakalarının yaklaşık %40’ının önlenebilir faktörlerle ilişkili olduğunu, beslenmenin bu faktörlerin başında geldiğini vurguladı. “Bugün tabağınıza koyduğunuz her şey, gelecekteki sağlığınız için bir yatırımdır. Bir kereden bir şey olmaz demeyin; kanser küçük ama sürekli yanlışlarla başlar.” şeklindeki sözleri, halkın farkındalığını artırmayı amaçlayan bir uyarı niteliği taşıyor.

Uluslararası Araştırma Sonuçları

BM’nin 2023 Dünya Beslenme Raporu, işlenmiş et tüketiminin her yıl yaklaşık 3,5 milyon kanser ölümüne yol açtığını gösteriyor. Aynı rapor, yüksek ısıda pişirilen etlerde ortaya çıkan HCA ve PAH maddelerinin de benzer oranda kanser riskini artırdığını ortaya koymuş.

Pratik Tavsiyeler

Uzman, tüketicilere şu önerileri sundu:

• İşlenmiş etleri mümkün olduğunca sınırlayın, taze et ve balık tercih edin.
• Etleri yüksek ısıda doğrudan kavurmak yerine, düşük sıcaklıkta pişirin ve yanmış kısımları kesin.
• Kızartma yağını tek seferlik kullanın; yeniden ısıtmaktan kaçının.
• Tuz tüketimini azaltın; baharat ve otlarla lezzetlendirin.
• Kuruyemiş ve tahılları serin, kuru ortamlarda saklayın; aflatoksin riskini minimize edin.

Bu öneriler, sadece kanser riskini azaltmakla kalmayıp, genel yaşam kalitesini de yükseltecek uzun vadeli bir sağlıklı beslenme stratejisi sunuyor.