İran‑Kazakistan İlişkileri Güçleniyor

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Kazakistan’da 7 mutabakata imza atarak ikili iş birliğini genişletti; ticaret hacmini 3 milyar dolara çıkarmayı hedefleyen yol haritası ve bölgesel güvenlik konularında ortak tutumları vurguladı.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın Kazakistan Ziyareti

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, resmi temaslar için Kazakistan’ın başkenti Astana’ya (şimdiki adı Nur‑Sultan) geldi ve burada Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile bir araya geldi.

“Bölgemiz hassas ve karmaşık bir süreçten geçiyor. Ne yazık ki uluslararası ilişkilerde tek taraflılık artmış durumda.” Pezeşkiyan, bu sözlerle ABD ve Batı’nın bağımsız ülkelerin egemenliğine yönelik baskılarını eleştirdi ve ikili ilişkilerin daha ciddi ve hassas bir çerçevede geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Görüşmenin ardından yapılan ortak basın toplantısında Pezeşkiyan, İran’ın Orta Asya‑politikası kapsamında Kazakistan’ı “bölgedeki önemli ortak ve Hazar havzasında etkili bir komşu” olarak nitelendirdi. İki ülke halkları arasındaki derin kültürel, tarihi ve dini bağlara değinerek, bu ortaklığın İpek Yolu mirası üzerine kurulu olduğunu belirtti.

İran‑Kazakistan ilişkileri, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından hızla gelişti. 1990’lı yıllardan beri ticaret hacmi istikrarlı bir artış gösterirken, enerji, madencilik ve altyapı projeleri iki taraf için stratejik önem taşıyor. Hazar Havzası’nda ortak su yönetimi ve enerji güvenliği konuları da iş birliğinin temelini oluşturuyor.

Pezeşkiyan, görüşmelerin tarım, sanayi, madencilik, ulaşım, transit, bilim, kültür, yargı ve yeni teknolojiler gibi geniş bir yelpazede ele alındığını belirtti. Bu çerçevede imzalanan 7 mutabakat zaptı, ulaşım‑lojistik, kültürel değişim, adli iş birliği, sağlık, diplomatik temas ve medya alanlarını kapsıyor.

Ekonomik açıdan en dikkat çeken konu, ticaret hacmini 3 milyar dolar seviyesine çıkaracak yol haritasının hazır olması. Pezeşkiyan, mevcut ticaretin son dönemde %40 artış gösterdiğini ve yeni anlaşmaların bu büyümeyi sürdüreceğini söyledi. Ortak Ekonomik Komisyonu’nun rolünün güçlendirilmesi, gümrük prosedürlerinin sadeleştirilmesi ve serbest ticaret anlaşmasının tam uygulanması da plan dahilinde.

Güvenlik ve dış politika bağlamında ise Pezeşkiyan, “ABD ve bazı Batılı ülkeler bağımsız ülkelerin egemenliğini hedef alıyor” diyerek, iki ülkenin Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda ortak duruş sergilediğini vurguladı. Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılmasının da aynı çerçevede ele alındığını belirtti.

Kültürel ve halklararası etkileşimin artırılması yönünde de somut adımlar atıldı. İki ülke, akademik değişim programları, ortak turizm kampanyaları ve kültürel festivaller aracılığıyla tarihi bağları yeniden canlandırmayı planlıyor. Pezeşkiyan, “Bu görüşmenin sonuçları ikili iş birliğini güçlendirme yolunda belirleyici bir adım” ifadelerini kullandı.

Toplamda 7 mutabakat zaptı imzalanarak ulaşım‑transit‑lojistik, kültürel değişim, adli iş birliği, sağlık hizmetleri, diplomatik temas ve medya alanlarında iş birliği pekiştirildi. İki lider, bu çerçevede ortak bir bildiri yayınlayarak bölgesel iş birliğinin yeni bir döneme gireceğini ilan etti.

Uzmanlar, bu gelişmelerin Orta Asya’da İran’ın etkisini artırırken, Kazakistan’ın da Batı‑doğu arasındaki köprü konumunu pekiştireceğini belirtiyor. Özellikle enerji ihracatı, demir‑bakır gibi kritik mineraller ve transit lojistiği, iki ülke ekonomisinin büyüme motorları olarak öne çıkıyor.