İran‑Kazakistan İlişkileri Güçleniyor: 7 Mutabakat Zaptı ve 3 Milyar Dolar Hedefi

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Kazakistan’da 7 kapsamlı mutabakat imzalayarak iki ülke arasındaki iş birliğini güçlendirdi ve ticaret hacmini 3 milyar dolara çıkarmayı hedefleyen yol haritasını açıkladı.

İkili Görüşmelerin Ana Hatları

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, resmi temaslarda bulunmak üzere Kazakistan’a geldi ve başkent Astana’da Kazakhstan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından ortak basın toplantısında Pezeşkiyan, “Bölgemiz hassas ve karmaşık bir süreçten geçiyor. Tek taraflılık giderek artıyor; ABD ve bazı Batılı ülkeler bağımsız ülkelerin kimliğini ve egemenliğini hedef alıyor.” diyerek bölgesel istikrarın önemine vurgu yaptı.

Pezeşkiyan, İran’ın komşuluk politikası çerçevesinde Orta Asya’ya özel bir önem verdiğini ve Kazakistan’ı “bölgedeki önemli ortak ve Hazar havzasında etkili bir komşu” olarak nitelendirdi. İki ülke arasındaki kültürel, tarihi ve dini bağları hatırlatarak, “İpek Yolu’nun yüzyıllara dayanan mirası üzerine inşa edilen ortak bir medeniyet havzasını paylaşıyoruz.” dedi.

Tarihsel Bağlam ve Stratejik Önemi

İran ve Kazakistan, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden bu yana ekonomik ve güvenlik alanlarında artan bir iş birliği geliştirmiştir. 2018‑2022 yılları arasında ikili ticaret hacmi %40 artış gösterirken, enerji, madencilik ve altyapı projelerinde ortak girişimler planlandı. Bu ziyaret, Orta Asya’da İran’ın etkisini yeniden tesis etme çabasının bir parçası olarak yorumlanıyor.

İmzalanan 7 Mutabakat Zaptı

Görüşmeler sonucunda aşağıdaki alanlarda yedi kapsamlı mutabakat imzalandı:

1. Ulaşım, transit ve lojistik iş birliği
2. Kültürel değişim programları
3. Adli iş birliği ve güvenlik
4. Sağlık hizmetleri ve tıbbi iş birliği
5. Diplomatik temasların güçlendirilmesi
6. Medya ve bilgi alışverişi
7. Ortak ekonomik komisyonunun rolünün genişletilmesi

Bu belgeler, “Tahran‑Astana ilişkilerinin geleceğine yönelik olumlu bir tablo” oluşturdu.

Ekonomik Hedefler ve Ticaret Yol Haritası

Pezeşkiyan, mevcut ticaret kapasitesine işlerlik kazandırılması, ekonomik engellerin kaldırılması ve Ortak Ekonomik Komisyonu’nun güçlendirilmesi konularında mutabakat sağlandığını vurguladı. İki ülke, ticaret hacmini 3 milyar dolara çıkaracak bir yol haritası hazırladığını ve bu planın yakın zamanda hayata geçirileceğini belirtti. Ayrıca, İran‑Avrasya Ekonomik Birliği serbest ticaret anlaşmasının tam uygulanmasıyla ticari ilişkilerin daha da pekişeceği ifade edildi.

Bölgesel ve Uluslararası İş Birliği

Pezeşkiyan, iki ülkenin Şanghay İşbirliği Örgütü, Avrasya Ekonomik Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Hazar bölgesi platformlarında yakın temas halinde olduğunu hatırlattı. ABD ve Batılı ülkelerin tek taraflı politikalarına karşı ortak bir duruş sergilediklerini, egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı ilkesini benimsediklerini yineledi.

Kültür, Turizm ve Halklararası Etkileşim

Kültürel ilişkilerin derinleştirilmesi adına yeni akademik, turistik ve sanat programları başlatılacak. Pezeşkiyan, “Bu görüşmenin sonuçları ikili iş birliğini güçlendirme yolunda belirleyici bir adım” diyerek, iki ülkenin “tarihi ve kültürel bağlarını daha da pekiştirecek” projelere imza atacaklarını sözlerine ekledi.

Gelecek Vizyonu

İran ve Kazakistan, bölgesel istikrar, ekonomik büyüme ve kültürel zenginliği artırma hedefiyle stratejik bir ortaklık inşa ediyor. Pezeşkiyan, “Tahran ve Astana’daki siyasi irade, iki ülkenin ticaret ve yatırım hacmini hak ettiği seviyeye çıkarabilecek kapasiteye sahiptir” şeklinde konuşarak, imzalanan mutabakatların uygulanmasıyla Orta Asya’nın yeni bir ekonomik ve diplomatik döneme gireceğini öngördü.