Japonya’da Demans Krizi Büyüyor: 18 Bin Kişi Sokaklarda, Teknoloji ve Robotik Çözümler Hayat Kurtarıyor

Japonya, dünyanın en yaşlı nüfusuna sahip ülkelerinden biri olarak, demans hastalarının evlerini terk etmesi ve sokaklarda kaybolması sorunuyla karşı karşıya. 18.000’den fazla kişi bu durumla mücadele ederken, 500’ü trajik bir şekilde hayatını kaybetti.

Demans Krizinin Büyüklüğü

Polisin verilerine göre, 2012’den bu yana evini terk eden demans hastalarının sayısı iki katına çıktı. Japonya, yaşlı nüfus oranı %28 ile dünyanın en yaşlı toplumlarından biri ve bu durum iş gücünde azalma, bakım hizmetlerine artan talep ve göçmen işçi sınırlamaları gibi faktörlerle birlikte krizi derinleştiriyor.

Sağlık Bakanlığı, demansla ilgili sağlık ve sosyal bakım maliyetlerinin 2030 yılına kadar 14 trilyon yene (yaklaşık 90 milyar dolar) seviyesine ulaşacağını tahmin ediyor. 2025 tahmini ise 9 trilyon yen.

GPS ve Dijital İzleme Çözümleri

Ülke genelinde kaybolan kişileri tespit etmek için GPS tabanlı sistemler ve giyilebilir izleme cihazları kullanılmaya başlandı. Bir kişi belirlenen bir bölgeyi terk ettiğinde yetkililere anlık uyarı gönderiliyor. Bazı kasabalarda ise gece açık mağaza çalışanları, gerçek‑zamanlı bildirimler alarak kayıp kişileri birkaç saat içinde bulabiliyor.

“Bu teknoloji, kayıp bir hastanın bulunma süresini ortalama 4 saatten 30 dakikaya düşürüyor,” diye açıklama yapan bir belediye yetkilisi, sistemin toplumsal güvenlik ağını güçlendirdiğini vurguladı.

Yapay Zeka Destekli Erken Tanı

Fujitsu’nun geliştirdiği aiGait adlı yapay zeka servisi, yürüyüş ve duruş modellerini analiz ederek demansın erken belirtilerini saptıyor. Ayak sürümü, yavaş dönüş ve ayakta durma güçlüğü gibi hareket değişiklikleri, doktorların rutin kontrollerinde kullanılabilecek iskelet hatlarına dönüştürülüyor.

“Hareket yakalama verileri, hastalığın erken evresinde müdahale şansı verir ve bireylerin daha uzun süre bağımsız yaşamasını sağlar,” diye konuşan Fujitsu sözcüsü Hidenori Fujiwara, bu yaklaşımın sağlık harcamalarını da uzun vadede azaltacağını belirtti.

İnsansı Robotik Bakım

Waseda Üniversitesi araştırmacıları, 150 kg ağırlığındaki AIREC insansı robotu üzerinde çalışıyor. Robot, çorap giymek, yumurta çırpmak ve çamaşır katlamak gibi günlük aktivitelerde hastalara yardımcı olabiliyor. Ayrıca yatak altına yerleştirilen robotlar, hastaların uyku düzenini ve vitalsignlerini izleyerek bakım personelinin yükünü hafifletiyor.

Bu robotların tam anlamıyla güvenli ve empatik bir etkileşim sağlayabilmesi için en az beş yıl daha araştırma yapılması gerektiği, Yardımcı Doçent Dr. Tamon Miyake’nin uyarısıdır. “Tüm vücudu algılayan ve duruma göre uyum sağlayan bir duyumsama yeteneği gerektiriyor,” diye ekliyor Miyake.

Diğer bir yenilik ise 12 cm boyundaki Poketomo adlı cep robotu. Kullanıcıların ilaç alımını hatırlatıyor, hava durumunu bildiriyor ve yalnız yaşayan kişilere sohbet imkanı sunuyor. Yaratıcıları, bu robotun sosyal izolasyonu azaltmada önemli bir adım olduğunu belirtiyor.

Toplumsal Girişimler ve İnsan Bağları

Tokyo’nun Sengawa semtinde Akiko Kanna tarafından kurulan “Restaurant of Mistaken Orders” adlı restoran, demans hastalarına iş fırsatı sunuyor. Müşteriler, demanslı garsonların hatalı siparişlerini eğlenceli bir deneyim olarak değerlendiriyor. Garson Toshio Morita, siparişleri hatırlamak için çiçekleri kullanıyor ve bu yöntem hastanın bilişsel gerilemesine rağmen etkileşimden keyif almasını sağlıyor.

Sharp’ın geliştirme müdürü Miho Kagei, “Toplumsal sorunlara odaklanıyoruz ve yeni teknolojileri bu sorunları çözmek için kullanıyoruz” diyerek, teknolojik çözümlerin insan bağlantısını tamamlayıcı nitelikte olması gerektiğini vurguluyor.

Gelecek Perspektifi

Japon hükümeti, demansı “en acil politika sorunu” olarak tanımlayarak, teknoloji ve sosyal inovasyonların bir arada yürütülmesini hedefliyor. Ekonomik yükün hafifletilmesi, bakım personeli eksikliğinin giderilmesi ve hastaların yaşam kalitesinin artırılması öncelikli amaçlar arasında.

Uzmanlar, demansın sadece tıbbi bir sorun olmadığını, aynı zamanda toplumsal, ekonomik ve kültürel bir meydan okuma olduğunu belirtiyor. Bu bağlamda, teknoloji destekli çözümler, insani bakım ve toplumsal dayanışma arasında denge kurulması kritik olacak.