Kalp Kapakçığı Hastalıkları Nelerdir? Belirtileri ve Nedenleri Nedir?

Kalp Kapakçığı Nedir?

İnsan kalbi dört odacıktan oluşur: sağ ve sol atriyum ile sağ ve sol ventrikül. Bu odacıklar arasında kan akışını tek yönlü sağlayan dört ana kapak bulunur: mitral, triküspit, aort ve pulmoner kapak. Kapakların temel görevi, her kalp atışı sırasında açılıp kapanarak kanın geri akışını önlemek ve oksijenlenmiş kanın vücuda, deoksijenlenmiş kanın ise akciğerlere yönlendirilmesini sağlamaktır.

Kalp Kapakçığı Hastalıkları Nelerdir?

Kapak hastalıkları iki temel başlık altında incelenir: kapak darlığı (stenoz) ve kapak yetmezliği (regürjitasyon). Stenozda kapak yeterince açılamaz ve kan akışı daralır; regürjitasyonda ise kapak tam kapanmaz ve kan geri sızar. Her iki durum aynı kapakta bir arada da görülebilir.

Bu hastalıklar, etkilenen kapağa göre aşağıdaki alt gruplara ayrılır:

Mitral Kapak Hastalığı – Mitral stenoz ve mitral yetmezlik.

Aort Kapak Hastalığı – Aort stenoz ve aort yetmezliği.

Triküspit ve Pulmoner Kapak Hastalıkları – Triküspit stenoz/ yetmezlik ve pulmoner stenoz/ yetmezlik.

Kapak Hastalıklarının Nedenleri

Kapak problemlerine yol açan faktörler oldukça çeşitlidir. En sık rastlanan nedenler şunlardır:
• Doğuştan gelen kapak anomalileri (örneğin, iki yaprakçık yerine tek yaprakçıklı mitral kapak).

• Yaşlanma ve kronik kireçlenme, özellikle aort kapağında.

• Romatizmal ateş, çocukluk döneminde tedavi edilmemiş boğaz enfeksiyonlarının kalp kapaklarına kalıcı zarar vermesi.

• Enfektif endokardit, bakteriyel enfeksiyonların kapakları doğrudan tahrip etmesi.

• Yüksek tansiyon, diyabet, kronik böbrek hastalığı gibi sistemik hastalıkların kapaklar üzerindeki ekstra baskısı.

• Kalp krizi sonrası meydana gelen kas hasarı ve fonksiyon kaybı.

• Uzun vadeli radyoterapi ve bazı kemoterapi ilaçları da kapak dokusunu zayıflatabilir.

Belirtiler

Nefes Darlığı ve Yorgunluk – Özellikle fiziksel aktivite sırasında ortaya çıkar, ilerledikçe dinlenme anlarında da hissedilir.

Kalp Çarpıntısı ve Göğüs Ağrısı – Kapak yetmezliği atriyal fibrilasyon gibi ritim bozukluklarını tetikleyebilir.

Ayak ve Bacak Ödemi – Kanın yeterince pompalayamaması sonucu vücutta sıvı birikimine yol açar.

Göğüs Üstünde Çıkan Sesler – Kapak üfürümleri, doktorların stetoskopla duyduğu anormal seslerdir.

Bu semptomlar hastalığın şiddetine göre değişir ve bazı hastalarda uzun yıllar sessiz kalabilir.

Teşhis Yöntemleri

İlk adım genellikle detaylı fiziki muayene ve stetoskopla dinlenen kapak üfürümleridir. Tanıyı kesinleştirmek için kullanılan başlıca görüntüleme ve laboratuvar testleri şunlardır:
• Ekokardiyografi (transtorakik ve transösfageal) – Kapak yapısını, hareketini ve kan akışını gösterir.

• Elektrokardiyogram (EKG) – Ritim bozukluklarını ortaya çıkarır.

• Göğüs röntgeni – Kalp siluetinin büyüklüğünü ve akciğer sıvısını değerlendirir.

• Kardiyak MR ve BT – Özellikle karmaşık anatomik bozukluklarda detaylı görüntü sağlar.

• Kan testleri – Enfeksiyon göstergeleri, inflamasyon markerları ve kan sayımı.

• Efor testi – Egzersiz sırasında kalbin performansını ölçer.

Tedavi Seçenekleri

Tedavi planı hastalığın tipine, şiddetine ve hastanın yaşı‑genel durumuna göre şekillenir. Hafif vakalarda yaşam tarzı değişikliği, kan basıncını kontrol eden ilaçlar, diüretikler ve antikoagülanlar yeterli olabilir. Ciddi stenoz ve/veya yetmezliklerde cerrahi müdahale zorunludur. Cerrahi seçenekler arasında:
• Kapak onarımı (valvüloplasti, ring implantasyonu).

• Kapak replasmanı (mekanik veya biyolojik protez).

• Minimal invaziv açık kalp ameliyatı (mini‑sternotomi).

• Transkateter aort kapak implantasyonu (TAVI) – Özellikle yüksek riskli yaşlı hastalar için tercih edilir.

Rehabilitasyon programları, ilaç uyumu ve düzenli kontrol randevuları uzun vadeli başarı için kritiktir.

Korumak ve Risk Azaltma

Kapak hastalıklarının bir kısmı önlenebilir. Sağlıklı yaşam tarzı benimsemek risk faktörlerini azaltır:
• Düşük tuz ve doymuş yağ içeren, bol sebze‑meyve ağırlıklı beslenme.

• Düzenli aerobik egzersiz (haftada en az 150 dk orta şiddette).

• Sigara bırakma ve alkol tüketimini sınırlama.

• Kan basıncı, kolesterol ve diyabetin sık kontrolü.

• Boğaz enfeksiyonlarının erken tedavisi, özellikle çocukluk döneminde romatizmal ateş riskini azaltır.

Bu önlemler, özellikle yaşlı yetişkinlerde ve kronik hastalığı olan bireylerde kapak hastalıklarının ilerlemesini yavaşlatabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kalp kapak hastalığı tehlikeli midir?

Evet, tedavi edilmediğinde kalp yetmezliği, inme ve ani ölüm riskini artırır. Erken tanı ve uygun tedavi çoğu hastada normal yaşam kalitesi sağlar.

Tedavi edilmezse ne olur?

Kapak fonksiyonunun bozulması kalbe aşırı yük bindirir, zamanla kalp kası zayıflar ve son aşamalarda konjestif kalp yetmezliği gelişir.

Kapak ameliyatı nasıl yapılır?

Genel anestezi altında, göğüs kemiği açılarak (açık kalp) veya kateter yoluyla (TAVI) hasarlı kapak onarılır ya da protezle değiştirilir. İşlem süresi ve iyileşme dönemi yönteme göre değişir.

Kapak hastalıkları önlenebilir mi?

Doğuştan gelen anomaliler önlenemez, ancak romatizmal ateş, enfeksiyonlar ve yaşam tarzı faktörleri kontrol altına alınarak edinsel kapak hastalıklarının büyük bir kısmı önlenebilir.