Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelede Yeni Dönem: Risk Analizi Genel Müdürlüğü GİB’e Bağlandı

Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelede Yeni Dönem: Risk Analizi Genel Müdürlüğü Gelir İdaresi Başkanlığı’na Bağlandı.

Resmi Gazete’de Yayınlanan Karar

Resmi Gazete’nin bugün yayımladığı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın teşkilat yapısında köklü bir değişiklik öngörüyor. Karar kapsamında, Risk Analizi Genel Müdürlüğü doğrudan Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bünyesine alınarak, iki ayrı birimin görevleri tek bir çatı altında toplanıyor. Bu yeni yapı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede hızlı ve etkili karar almayı hedefliyor.

Risk Analizi Genel Müdürlüğünün Kökeni ve Görevleri

Risk Analizi Genel Müdürlüğü, 2020 yılında vergi kayıp ve kaçakları ile kayıt dışı ekonomik faaliyetleri tespit etmek, analiz etmek ve önleyici stratejiler geliştirmek amacıyla kurulmuştu. Kuruluşundan bu yana, ileri teknoloji analiz araçları ve yapay zeka destekli RADAR (Risk Analizi Değerlendirme ve Araştırma) Sistemi ile vergi risklerini haritalandırarak, denetim odaklarını belirlemede kritik bir rol üstlendi.

GİB’in Bilişim Altyapısı ve Veri Ambarı

Gelir İdaresi Başkanlığı, ülke genelindeki geniş teşkilatı, güçlü bilişim altyapısı ve kapsamlı veri tabanı sayesinde kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir kapasiteye sahiptir. Başkanlık, mükellef beyanlarıyla birlikte tapular, noter kayıtları, sicil kayıtları, banka hareketleri, e‑ticaret platformları ve ilan siteleri gibi çoklu veri kaynaklarından anlık bilgi akışı sağlayarak kapsamlı bir veri ambarı oluşturmuştur. Bu veri entegrasyonu, risk analizi sonuçlarının gerçek zamanlı olarak değerlendirilmesini mümkün kılıyor.

Bakan Şimşek’ten Açıklama

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni düzenlemenin amacını şu sözlerle açıkladı: “Risk analizi konusunda faaliyet gösteren Risk Analizi Genel Müdürlüğü ile Gelir İdaresi Başkanlığı’mızın güçlerini birleştiriyoruz. Böylece risk analizi konusunda hedeflediğimiz uzmanlaşmaya ulaşacak ve veri işleme kabiliyetimizi en üst seviyeye çıkaracağız. Yeni yapıyla birlikte büyük veri ve iş zekası uygulamalarıyla desteklenmiş, veri madenciliğine dayanan etkin bir risk ve uyum analiz sistemi kurulacak.” Şimşek, bu birleşmenin aynı konuda iki ayrı birimin yer almasının yol açtığı verim kaybını ortadan kaldıracağını ve kamu kaynaklarında tasarruf sağlanacağını vurguladı.

Uygulama ve Gelecek Perspektifi

Yeni yapı, risk analiz raporlarının doğrudan GİB’in denetim birimlerine iletilmesiyle tespit edilen risklere hızlı müdahale imkanı sunacak. Ayrıca, birleşik bir birim içinde veri madenciliği, makine öğrenimi ve yapay zeka modellerinin ortak kullanımı, kaçak vergi tespit oranlarını artıracak ve potansiyel vergi kayıplarını minimize edecek. Uzmanlar, bu adımın Türkiye’nin kayıt dışı ekonomisini %10‑15 oranında azaltma hedefiyle uyumlu olduğunu belirtiyor.

Ulusal ve Uluslararası Yansımalar

Bu reform, sadece Türkiye içinde değil, bölgesel ve uluslararası alanda da dikkat çekiyor. OECD’nin Vergi Şeffaflığı ve Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele konusundaki önerileriyle uyumlu bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, Türkiye’nin bu tür bir bütünleşik risk analizi mekanizması kurmasının, yabancı yatırımcıların güvenini artırabileceğini ve ülke ekonomisinin uzun vadeli istikrarına katkı sağlayacağını öne sürüyor.