Gulboto Nedir?

Orta Asya’nın yüksek dağları arasında yer alan Kırgızistan, geleneksel tıp ve beslenme kültüründe toprak tüketimini uzun yıllardır sürdürmektedir. Gulboto adı verilen bu ürün, dağlık bölgelerdeki mağaralardan çıkarılan, kaolinit (kil minerali) ağırlıklı sıkıştırılmış bir topraktır. Kaolinit, cilt bakım ürünlerinde sıkça kullanılan bir bileşen olmasının yanı sıra, mineral açısından zengin bir kaynaktır.

Bişkek Oş Pazarı’nda Satışı

Başkent Bişkek’in kalbinde, Oş Pazarı olarak bilinen tarihi çarşıda, yerel satıcılar gulboto’yu taş gibi sert bloklar hâlinde sergiliyor. Bu bloklar, “fıstık, çekirdek, yağlı, kuru ve tuzlu” gibi farklı tat profillerine göre işleniyor. Satıcıların çoğu, bu toprakların doğal ve katkısız olduğunu, sadece dağların derinliklerinden çıkarıldığını vurguluyor.

Sağlık Açısından İddialar

Gulboto’nun en çok öne çıkan özelliği, vücuttaki kalsiyum ve demir eksikliklerini giderebileceği inancıdır. Pazarda uzun yıllardır satılan bu toprak, özellikle demir eksikliği yaşayanlar ve hamile kadınlar tarafından tercih ediliyor. Satıcı Barçın Caynakova, “Vücutta kalsiyum, demir azaldığında insanın gulboto yiyesi geliyor” diyerek, bu tüketimin bir tür “vücudun ihtiyacı olduğunda ortaya çıkan içgüdü” olduğunu belirtiyor.

Uzman Görüşleri

Sağlık uzmanları, gulboto’nun mineral içeriğinin bilimsel olarak tam olarak doğrulanmadığını, ancak toprağın çinko, magnezyum ve potasyum gibi mineraller barındırabileceğini ifade ediyor. Bir beslenme uzmanı, “Doğal toprakların aşırı tüketimi, sindirim sistemi sorunlarına yol açabilir; dengeli bir diyetle takviye edilmesi daha güvenli” şeklinde uyarıda bulunuyor. Ayrıca, toprakta bulunabilecek potansiyel patojen mikroorganizmalar da göz önünde bulundurulmalı.

Tüketim ve Riskler

Gulboto’nun lezzet çeşitleri arasında fıstık, çekirdek, yağlı ve tuzlu gibi aromalar bulunuyor; ancak bu tatlar doğal mineral içeriğine ek bir tat verici eklenmeden elde ediliyor. Caynakova, “Yağmur dokunduğunda paslanan kayacıklar bıçakla temizlenir, sertleşir; üretim zahmetli ve emek yoğun” diyerek ürünün üretim sürecine de ışık tutuyor. Uzmanlar, özellikle çocuklar ve hamile kadınlar için aşırı tüketimin demir ve kalsiyum dengesini bozabileceği uyarısında bulunuyor.

Kültürel ve Turistik Boyut

Gulboto, sadece bir sağlık takviyesi değil, aynı zamanda Kırgız kültürünün turistik bir simgesi haline gelmiş durumda. Yabancı ziyaretçiler, Oş Pazarı’nda bu nadir toprakları tatma şansını yakalıyor ve Kırgızların doğa ile olan bağını yakından gözlemleme fırsatı buluyor. Bu ilginç alışkanlık, bölgenin doğal zenginliklerini ve geleneksel yaşam biçimlerini dünya medyasına taşıyor.