Kırım Savaşı: 170 Yıl Sonra Etkileri Hala Sürüyor

Kırım Savaşı, 4 Ekim 1853’te Osmanlı İmparatorluğu’nun Rusya’ya savaş ilan etmesiyle başladı. Bu savaş, Avrupa’nın büyük güçlerinin katıldığı ilk modern savaşlardan biriydi ve hem askeri teknolojiler hem de diplomatik dengeler açısından dönüm noktası oldu. Savaş, Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere ve Fransa’nın galibiyeti, Rusya’nın yenilgisiyle sonuçlandı.

# Arka Plan ve Nedenleri

Kırım Savaşı’nın başlamasındaki temel neden, Rusya’nın Osmanlı İmparatorluğu topraklarına yönelik yayılmacı politikası ve jeopolitik nüfuz çatışmasıydı. Rusya, Çar I. Nikolay yönetiminde, Osmanlı İmparatorluğu’nun “hasta adam” olarak görülmesi ve topraklarının paylaşılması gerektiğini düşünüyordu. İngiltere ise Rusya’nın bölgedeki nüfuzunu kısıtlamak istedi ve bu nedenle Fransa ile birlikte Osmanlı İmparatorluğu’nun yanında savaşa girdi.

# Savaşın Seyri ve Sonuçları

Kırım Savaşı, geniş bir coğrafyada ve farklı cephelerde yapıldı. Savaşın önemli muharebelerinden biri Kars Kalesi kuşatmasıydı. Kalenin savunulması, İngiliz General William Fenwick Williams’ın sorumluluğunda olup, çok onurlu bir duruş sergilediler ancak yiyecekleri bitince teslim olmak zorunda kaldılar.

Savaşın sonunda, Rusya’nın Karadeniz’deki gücü kırıldı ve Osmanlı İmparatorluğu reform yapması karşılığında İngiltere ve Fransa’nın desteğiyle Avrupa diplomasisine döndü. Kırım Savaşı’nın bugüne uzanan en önemli sonucu Kırım’ın jeopolitik öneminin kalıcılaşması oldu.

# Kırım’ın İlhakı ve Etkileri

Rusya, 1783’te Kırım’ı ilhak etti ve Kırım Tatarlarını göçe zorladı. Kırım Savaşı’nın sona ermesinden sonra, Kırım Tatar göçleri 1860-1861 yıllarında zirveye ulaştı. 1859-1862 arasında yüzbinlerce Kırım Tatarı Osmanlı’ya göç etti. Kırım’da Kırım Tatarları nüfusun mutlak çoğunluğunu ilk defa o zaman kaybetti.

# Bugünkü Durum

Kırım Savaşı’nın sona ermesinden sonra, Kırım Rusya’ya geri verildi. Sovyet lideri Nikita Kruşçev, 1954 yılında yarımadayı Ukrayna’ya devretti. Kırım, 1991 yılında Ukrayna’nın geri kalanıyla birlikte çökmekte olan Sovyetler Birliği’nden bağımsızlık yönünde oy kullandı. Ancak Rusya, 2014’te Kırım’ı yeniden ilhak etti.

Rusya lideri Vladimir Putin, Rusya’nın Kırım ile “yaşayan ve kopmaz bağları” olduğunu söylüyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi, Rusya’nın buradaki varlığını “işgal” olarak tanımlıyor. Ukrayna ise Kırım’ı vazgeçilmez bir parçası olarak görüyor. Sivastopol ise Rus donanmasının en önemli üslerinden biri olmaya devam ediyor.