NATO, Rus Uçaklarına Karşı Tetikte

Rusya’nın son dönemde NATO hava sahasına yönelik artan ihlalleri, ittifak ülkelerinde tartışmalara yol açtı. Özellikle Rusya ile sınır komşusu olan NATO müttefikleri, ihlal durumunda Rus uçaklarının düşürülmesi gerektiğini düşünüyor. ABD Başkanı Donald Trump da benzer bir görüşü paylaştı.

Polonya, bu konuda en sert çıkış yapan ülkeler arasında. Polonya Başbakanı Donald Tusk, “Uçan nesneler bizim topraklarımızı ihlal edip Polonya üzerinde uçtuğunda, tartışmaya gerek kalmaksızın onları vurma kararı alacağız,” dedi. İsveç Savunma Bakanı Pal Jonson da aynı fikirde, “Hiçbir ülkenin İsveç hava sahasını ihlal etme hakkı yoktur. İsveç, gerekirse güç kullanarak hava sahasını savunma hakkına sahiptir ve hava sahasını savunacaktır,” diye konuştu.

Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel de Rusya’nın bir daha NATO’yu test etmesi durumunda daha güçlü bir tepki çağrısı yapanlardan oldu. “Rus uçaklarını düşürmek de dahil olmak üzere uygun şekilde tepki vermeliyiz,” dedi.

Trump, Birleşmiş Milletler’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir ile yaptığı görüşmede, “Sizce NATO ülkeleri hava sahalarına giren Rus hava araçlarını düşürmeli mi?” sorusuna, “Evet, düşürmeli,” cevabını verdi.

Almanya, uçakların vurulması konusunda ihtiyattan yana olan ülkeler arasında. Alman Savunma Bakanı Boris Pistorius, “Gökten bir şey düşürmek gibi anlamsız taleplerin” işe yaramayacağını belirterek, NATO’nun Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “gerilimi tırmandırma tuzağına” düşmemesi gerektiğini savundu.

NATO, Rusya’nın ihlalleri karşısında kararlı ancak sakin tavrını sürdürme niyetinde. Estonya’nın talebi üzerine NATO’nun kurucu belgesi olan Washington Antlaşması’nın 4. maddesi temelinde yapılan Kuzey Atlantik Konseyi (NAC) toplantısı sonrasında yayınlanan bildiri, İttifak’ın pozisyonunu özetler nitelikte.

Estonya’daki ihlal dikkat çekici. Bu son ihlaller ilk değil. Bu yıl içinde daha önce üç kez Estonya hava sahasını ihlal eden Rus hava unsurları, Norveç, Finlandiya, Litvanya ve Letonya’da da ihlallerde bulundu.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 23 Eylül’deki NAC toplantısı sonrasında düzenlediği basın toplantısında, Estonya olayında acil tehdit tespit edilmediğine dikkat çekerek, “Yani, bu her zaman bir uçağı hemen düşüreceğimiz anlamına gelmez. Dediğim gibi, net ölçütlere dayanarak, mevcut tüm istihbarat bilgilerini kullanarak durumu gerçek zamanlı olarak değerlendireceğiz. Ve burada da tam olarak böyle oldu,” dedi.

NATO angajman kuralları kamuya açık değil. Bununla birlikte, Rusya tarafından da net şekilde bilinen bazı standartlara dayanıyor. Herhangi bir durumda askeri unsurların nasıl davranması gerektiğini düzenleyen ve duruma göre farklılaşabilen boyutlar da içeren kurallar tüm müttefiklerin onayıyla belirlenmiş durumda.

Türkiye’nin 2015 hamlesi gümdemde. Türkiye, 2015’te hava sahasını ihlal eden bir Rus Su-24 savaş uçağını düşürmüştü. Türk yetkililerin o dönem verdiği bilgilere göre Türkiye, 24 Kasım 2015’te Suriye hava sahasından Türk hava sahasına doğru ilerleyen iki Rus savaş uçağını rotalarını değiştirmeleri için uyardı.