ABD merkezli New York Times gazetesi, Pentagon’un Ekim 2024’te yürürlüğe koyduğu yeni basın erişim kurallarının, Birleşik Devletler Anayasası’nın 1. ve 5. Değişiklikleriyle güvence altına alınan basın özgürlüğünü doğrudan ihlal ettiğini iddia ederek, Washington’daki federal bir mahkemede dava açacağını resmen ilan etti. Pete Hegseth Savunma Bakanı ve Sean Parnell Pentagon Sözcüsü, davanın sanıkları olarak gösteriliyor.
Pentagon, Ocak 2024’te yayınladığı yönergelerle, basın mensuplarının savunma bakanlığı çalışanlarından gizli ya da sınıflandırılmış bilgi talep etmeleri durumunda, basın kartlarının iptal edilebileceğini belirtti. Ayrıca, gazetecilerin bakanlıktaki belirli alanlara erişim izni alabilmeleri için yeni bir onay süreci ve sıkı bir denetim mekanizması getirilmesi planlandı. Bu kurallar, haber kuruluşlarının askeri operasyonlar ve savunma harcamaları üzerine bağımsız soruşturma yapma yetilerini kısıtlamayı amaçladığı iddia ediliyor.

Yeni kurallar duyurulduktan kısa bir süre sonra, New York Times ve diğer büyük haber ajanslarından birçok muhabir, basın kartlarını teslim ederek Pentagon ofislerinden ayrıldı. Bu protesto, gazetecilerin “bilgi edinme hakkı”na yönelik bir tehdit olarak nitelendirildi. Çıktılarını basın kartlarını teslim eden gazeteciler, “Bu politikalar, demokratik bir toplumda medyanın denetleyici rolünü ortadan kaldırıyor” diyerek seslerini yükseltti.
“Pentagon’un politikası, hükümetin hoşlanmadığı haberlerin yayınlanmasını kontrol altına alma girişimidir ve bu, Anayasa’da korunan basın özgürlüğüne doğrudan bir saldırıdır. New York Times, uzun süredir devlet hesabını sorumlu tutma görevini yerine getirirken, bu tür ihlallere karşı da güçlü bir savunma sergileyecek.” diye konuşan New York Times Sözcüsü Charlie Stadtlander, davanın sadece bir hukuki süreç değil, aynı zamanda bir ideolojik mücadele olduğunu vurguladı.
Dava dosyasında, avukatlar Pentagon’un kurallarının Anayasa’nın ilk ve beşinci değişiklikleriyle çeliştiğini, özellikle ifade özgürlüğü ve adil yargılanma haklarını zedelediğini iddia ediyor. Mahkemenin kararı, yalnızca Pentagon’un medya politikalarını değil, aynı zamanda federal kurumların kamuoyuyla ilişkisini de yeniden şekillendirme potansiyeline sahip.
Uzmanlar, eğer mahkeme Pentagon’un uygulamalarını iptal eder ve mevcut kuralları geçersiz kılarsa, bu kararın diğer federal ajansların da benzer medya kısıtlamalarını gözden geçirmesine yol açabileceğini belirtiyor. Öte yandan, Pentagon’un savunma argümanı, “ulusal güvenlik ve operasyonel gizlilik” gerekçeleriyle yeni kuralların meşru ve gerekli olduğunu savunuyor.
Bu davanın seyrine bağlı olarak, ABD’de basın özgürlüğünün sınırları yeniden tartışılacak ve belki de uluslararası düzeyde de benzer tartışmalara öncülük edecek. New York Times’ın bu adımı, dünya çapında medya kuruluşlarını da kendi hükümetlerinin benzer kısıtlamalarına karşı daha temkinli olmaya itebilir.