Profesörden “sessiz katil” uyarısı! Kokusu ve tadı yok, uykuda öldürüyor

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Tevfik Özlü, kış aylarında artan karbonmonoksit zehirlenmelerine karşı uyarıyor.

Karbonmonoksit Nedir?

Karbonmonoksit (CO), tam yanmayan fosil yakıtların (odun, kömür, doğal gaz, benzin vb.) yanması sonucu ortaya çıkan renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır. “Sessiz katil” olarak adlandırılmasının nedeni, insan vücudunun bu gazı algılayamaması ve fark edilmeden solunmasıdır. CO, kandaki hemoglobin moleküllerine oksijenden 200 kat daha güçlü bağlanarak, oksijen taşınmasını engeller ve dokulara yeterli oksijen ulaşamaz.

Zehirlenme Belirtileri

Prof. Dr. Özlü, karbonmonoksit zehirlenmesinin en sık görülen belirtilerini şöyle sıralıyor:

• Aniden gelen yorgunluk ve halsizlik
• Baş ağrısı, bulantı ve kusma
• Uyuşukluk, sersemlik
• Görme bulanıklığı ve koordinasyon bozukluğu
• Yoğun nefes darlığı

Bu semptomlar özellikle gece uyurken ortaya çıktığında, kişi fark etmeden ölümcül bir sürece girebilir. Özellikle kış aylarında sobaya ek kömür atılması, kapalı odalarda ısıtıcı ve şofben kullanımı gibi durumlar CO birikimine yol açar.

Uzman Görüşü ve Örnek Vakalar

“Kış geldi, havalar soğumaya başladı. Ülkemizde pek çok yerde hâlâ sobalar yakılıyor, banyolarda şofbenler çalışıyor ve araçlarda motorlar kapalı ortamlarda ısıtma amaçlı çalıştırılıyor,” diye açıklama yapan Prof. Dr. Tevfik Özlü, “Bu koşullarda CO birikimi kaçınılmazdır. Özellikle sobanın hava giriş çıkışları kapatıldığında, kömür tam yanmaz ve CO yoğunlaşır. Gece yarısı gelen bir lodos dahi bu zehirli gazı evin içine taşıyabilir,” diye ekledi.

Uzman, geçmiş yıllarda aynı şehirde yaşanan ve tam 27 kişi ölümle sonuçlanan karbonmonoksit zehirlenmesi vakasını da örnek göstererek, sorunun ne kadar ciddi olduğunu vurguladı.

Korunma Yöntemleri

CO zehirlenmesinden kaçınmak için alınabilecek basit ama etkili önlemler şunlardır:

1. Havalandırma: Sobanın, şofbenin ve ısıtıcıların bulunduğu odaları düzenli olarak havalandırın.
2. CO dedektörü: Özellikle kapalı mutfak, oturma odası ve garaj gibi CO riskinin yüksek olduğu alanlara karbonmonoksit dedektörü kurun.
3. Yanma koşullarını iyileştirme: Kömür ve odunları tamamen yanana kadar yakın, hava akışını engelleyen kapakları kapatmayın.
4. Araç içinde motoru çalıştırma: Kapalı garajda motoru uzun süre çalıştırmayın; ısıtma amaçlı kullanıyorsanız aracı dışarıda tutun.
5. Acil durum planı: Belirtiler ortaya çıktığında hemen açık havaya çıkın, 112’yi arayın ve hastayı zemin kata indirin.

Acil Durumda Ne Yapmalı?

Prof. Dr. Özlü, acil bir CO zehirlenmesi şüphesi olduğunda tek bir eylem planı öneriyor:

• Hemen ortamı havalandırın ve hastayı dışarı çıkarın.
• 112’yi arayarak durumun karbonmonoksit zehirlenmesi olduğunu bildirin.
• Hastayı oturur pozisyonda tutun, çarşaf veya yastık gibi örtülerle kaplamaktan kaçının.
• Yoğurt, diş macunu gibi hiçbir şey vermeyin; oksijen almasını engelleyebilir.

Bu basit adımlar, hayat kurtarabilir ve zehirlenmenin ağır sonuçlarını önleyebilir.