Yüksek Binalarda Yangın Güvenliği: Hayatta Kalma Taktikleri ve Uzman Önerileri

Yüksek binalarda yangın çıktığında hayat kurtarmak için bilinmesi gereken kritik önlemler ve uygulanabilir tahliye taktikleri.

Artan Yükseklik, Artan Risk

Dünya nüfusu büyüdükçe yüksek katlı binaların sayısı da çarpıcı bir hızla artıyor. Hong Kong’da geçen hafta yaşanan felaket, bu binalarda yaşayan milyonlarca insanın “Yangın çıkarsa ne yapmalıyım?” sorusunu yeniden gündeme taşıdı.

Uzmanların Uyarısı: İlk Anlarda Ne Yapmalı?

Ben Levy, İngiltere Ulusal İtfaiye Şefleri Konseyi Yüksek Binalarda Yangınlar Grubu Başkanı, BBC Dünya Servisi’ne şunları söyledi: “Bir bina ne kadar uzun olursa, içinde yaşayanlar yangın sırasında nihai güvenlik noktasından o kadar uzakta olurlar.” Levy, yangın gördüğünüz an itfaiyeye haber vermenin hayati önem taşıdığını vurguluyor:

“Çevrenizde bir yangın fark ederseniz, önce kendinizi güvende tutun, ardından çevrenizdekileri uyarın ve hemen acil servisi arayın. Bir saniye bile gecikme, kurtarılan hayat sayısını azaltabilir.”

Sakin Kalmak ve Yürümek

Levy, panik içinde koşmanın yerine düzenli yürümeyi tercih etmenin tahliyeyi kolaylaştırdığını belirtiyor: “Koşmak yerine yürümek, dar merdiven boşluklarında engellerin oluşmasını önler ve itfaiye ekiplerinin işini kolaylaştırır.”

Ayrıca, hareket kabiliyeti sınırlı olan kişilere (yaşlı, çocuk, engelliler) yardım etmeyi unutmayın. Bu, toplu kaçışın akışını yavaşlatmaz, aksine durma riskini ortadan kaldırır.

Yüksek Katlı Binalarda Karşılaşılan Zorluklar

Tek güvenilir kaçış yolu genellikle merdivenlerdir ve bu merdivenlerde her kattan gelen yoğun insan akışı sıkışıklığa yol açar. Gerçek tahliyelerde, kontrol altında yapılan tatbikatlarda saniyede 0,4‑0,7 metre hızla inen insanlar, gerçek bir acil durumda bu hızı çok daha fazla kaybedebilir.

Yorgunluk, uzun süreli yürüyüş ve yaş faktörü tahliye hızını önemli ölçüde düşürür. 2010 yılında Şanghay’da çıkan bir yangın sırasında hayatta kalan yaşlıların neredeyse yarısı, tahliye esnasında hareket hızlarını %30‑40 oranında yavaşlatmıştı.

Araştırmalar ve Yenilikçi Çözümler

Avustralya’nın Melbourne Üniversitesi’nden Prof. Milad Haghani, ailelerin ve grupların merdivenlerde “yılan” gibi hareket ettiğinde akış verimliliğinin %25’e varan artış gösterdiğini ortaya koydu. Haghani şöyle diyor:

“İnsanlar bir araya geldiğinde, bir‑iki‑üç‑dört diye sayarak sabit bir tempo tutturabilir. Bu, merdivenlerdeki boşlukları daha verimli kullanmalarını sağlar.”

Ayrıca, aşağı inen vatandaşların yukarı doğru gelen itfaiye ekipleriyle çarpışmaması için görüş alanlarını ve sesli uyarıları önceden planlamak da kritik bir faktör.

Hazırlık ve Eğitim: Kurtuluşun Anahtarı

Uzmanların ortak görüşü, yangına karşı en iyi savunmanın önceden hazırlık olduğudur. Binanın yangın merdivenlerine ve acil çıkış planına aşina olmak, özellikle gecenin bir yarısı bir yangınla karşılaşan sakinler için hayati öneme sahiptir.

Levy, asansör yerine merdiven boşluğunda yürümeyi denemenin rutin hâle getirilmesini öneriyor: “Acil bir durumda ihtiyacınız olmadan önce merdivenden nasıl inileceğini hissetmek, panik anında doğru yönlendirmeyi sağlar.”

Prof. Haghani, acil durumlarda insanların sıkça “donup” kalma eğiliminde olduğunu, ancak yangın tatbikatları ve farkındalık eğitimleri sayesinde bu tepkilerin azaltılabildiğini belirtiyor. “En hızlı tepki verenler genellikle düzenli eğitim almış kişilerdir.”

Standartlar ve Gerçeklik

Levy, binaların güvenli olduğunu varsayan bir tutumun tehlikeli olduğunu hatırlatıyor: “Dünya genelinde birçok yüksek bina, yangın yönetmeliklerine uygun olarak inşa edilmemiştir. Bu, yangın anında tahliye sürecini ciddi şekilde zorlaştırır.”

Bu yüzden yerel yönetimlerin denetimlerini sıkılaştırması, yangın merdivenlerinin periyodik bakımının yapılması ve kamuoyunun bilinçlendirilmesi gerekir.

Son Söz

Yüksek binalarda yangın güvenliği, sadece yapı teknikleriyle değil, aynı zamanda bireysel hazırlık ve toplu davranışlarla da sağlanabilir. Düzenli tatbikatlar, doğru bilgi ve hızlı müdahale, binanın kat sayısı ne olursa olsun hayat kurtarır.